Skien kommune

Skien kommune
Komm.nr.	0806
Fylke	Telemark
Adm.senter	Skien
Areal	778 km²
Folketal	52 459 (1. jan 2012)
Politikk
Ordførar (2011-2015)	Hedda Foss Five (Ap)
Målform	Nøytral
Nettstad	www.skien.kommune.no
Folketalsutvikling 1951-2010
Skien kommune på Commons

Skien, uttala /²ʃeːen/ [²ʃeːɛn̻], er ein kommune, administrasjonssenter og største by i Telemark fylke. Kommunen grensar til Sauherad og Kongsberg i nord , Siljan i aust, Porsgrunn og Bamble i sør, og til Drangedal og Nome i vest. Byen er ein av dei eldste byane i Noreg, og har røter attende til år 900.

Skien er den tiande største byen i Noreg. Kommunen har ei flatevidd på 778 km², der om lag 479 km² er skogareal, 46 km² jordbruksareal og 57 km² ferskvatn. Dei 197 km² som er igjen er byområde, bustadområde og industriområde.

Det eldste bygget i kommunen er Gjerpen kyrkje, bygd før 1150. Det høgaste punktet er Skårrafjellet, 814 moh.

Historie

Skien voks fram der fallet frå Hjellevannet hindra vidare skipsfart oppetter Skienselva. Det tidlegaste dokumentet som viser byprivilegium er frå 1358. Utbygging av industri tok til på 1500-talet, med gruvedrift i Glasergruva, Fossum Jernverk og sagbruk som nytta fossefallet. Tømmerfløyting på elva kom i gang på 1600-talet, og Skien vart eksporthamn for tømmer og plank og importhamn for korn. Landhevinga og utviklinga i skipsfarten hadde etter kvart gjort byen vanskeleg å nå med handelsskip, og ladestadene Porsgrunn, Brevik og Langesund voks fram på 1600-talet. Utover 1700-talet gjekk det attende med Skien medan ladestadene voks. Byen fekk ny framgang som industriby, kommunikasjonsknutepunkt og administrasjonssenter i fylket. I 1873 vart Union Bruk etablert. Norsjø–Skienkanalen vart bygd i perioden 1854–1861, Bandak-Norsjøkanalen vart opna i 1892. Skien fekk jernbanesamband via Vestfoldbanen i 1882 og Bratsbergbanen i 1917.

Ei rad store brannar har herja byen opp gjennom åra, i 1652, 1671, 1681, 1732, 1766, 1777 og sist i 1886, vart store delar av byen lagt i oske. Gateplanen i sentrum vart fastlagt etter brannen i 1886.

I 1964 vart Skien by slegen saman med herada Solum og Gjerpen og Valebø krins av Holla til storkommunen Skien. Kommunegrensene har lege fast etter ei mindre grenseregulering mot Porsgrunn i 1968.

Tilknytte Skien

Henrik Ibsen vart fødd i Skien i 1828 og budde i Skiensområdet til han var 16 år. Den store diktaren har gjeve namn kulturhuset i byen, Ibsenhuset.

Odds Ballklubb er ein av dei eldste fotballklubbane i landet, stifta i 1894.

Kjende personar frå Skien

• Henrik Ibsen (1828-1906), forfattar og dramatikar
• Hjalmar Johansen (1867-1913) polfarar og idrettsmann
• Tor Åge Bringsværd (f. 1939), forfattar

Skienssongen

La sangen nu seg svinge i toners flukt mot sky,
begeistret skal den klinge til ære for vår by.
Ja, Skien vil vi hedre i toner og i ord,
den er fra våre fedre, for oss en arv så stor.

Heile Skienssongen i tekst og lyd.

Verdt å sjå

• Lekeland i Skien
• Ibsenhuset
• Telemarkskanalen
• Brekkeparken
• Telemark museum

Bydelar

• Gjerpen
• Falkum
• Borgestad
• Hyni
• Gulset
• Strømdal
• Solum
• Skotfoss
• Gimsøy
• Klyve
• Nenset
• Tollnes
• Menstad
• Mælum
• Kilebygda
• Åfoss

Venskapsbyar

• Loimaa i Finland
• Mosfellsbær på Island
• Uddevalla i Sverige
• Thisted i Danmark

Skiensdialekten

Tradisjonelt talemål i det området som no ligg innanfor grensene av Skien kommune, er variantar av grenlandsmålet, som blir klassifisert mellom dei vikværske dialektane.

Bakgrunnsstoff

• Kommunefakta Telemark (Statistisk Sentralbyrå)