Påskelys

Frå Wikipedia – det frie oppslagsverket
Gå til: navigering, søk
Tend påskelys i Christuskirche i Neumarkt.

Påskelys er eit stort dekorert kyrkjelys som blir innført i kyrkja i påsken og står der gjennom kyrkjeåret. Lyset symboliserer Jesus Kristus, som kalla seg «verdas lys». Lyset er vanleg å bruka både i katolske og protestantiske kyrkjer.

Påskelyset er kvitt og dekorert, gjerne med kristogram, bokstavane alfa og omega og årstal. Tradisjonelt var det eit vokslys, men i moderne tid bruker ein stearinlys eller oljelampe forma som lys.

Etter alminneleg katolsk tradisjon skal kyrkja ta eit nytt påskelys i bruk kvart år. Dette nye lyset vert tent under påskevaka, eller påskevigila som denne messa òg vert kalla. Lyset blir tend utanfor kyrkja og bore inn i prosesjon i ei mørklagd kyrkje. Diakonen som ber lyset seier tre gonger lumen Christi ('Kristi lys'). Ein avslutter med lovsongen Exsultet.[1] I dei kyrkjene som ikkje feirar vigilia, vert det første gongen tent på påskedag.

Det er vanleg å la påskelyset brenna ved kvar gudsteneste i påsketida. Deretter kan ein i katolske kyrkjer bruka det fram til og med Kristi himmelfartsdag.[2] eller i nyare tid pinse.[3][1] Det kan også tennast på julaftan. Elles i året vert påskelyset tent under dåp, i somme kyrkjesamfunn òg ved gravferd, ved at eld vert henta frå alterlysa ved innleiinga av seremonien. Mindre dåpslys gjevne til dåpsbarna blir tende frå det store påskelyset.[4]

I den norske kyrkja står påskelyset normalt ved døypefonten, bortsett frå tida mellom påskenatt eller 1. påskedag fram til Kristi himmelfartsdag. Då kan det stå ved sidan av altarbordet.[5]

I mange kyrkjer vel dei å bruke påskelyset i fleire år, til det er nedbrunne.

Kjelder[endre | endre wikiteksten]

  1. 1,0 1,1 Kaspar Kallan, «påskelys», Den Store Danske, Gyldendal, http://denstoredanske.dk/index.php?sideId=147604, henta 9. april 2017 
  2. Paschal Candle - Catholic Encyclopedia (lest 4. november 2012)
  3. Egon Kapellari, Hellige tegn: påskelyset, Den katolske kirke (katolsk.no), http://www.katolsk.no/praksis/hellige-tegn/artikler/hl_tegn2 
  4. Annette Stenseng. (09.10.13), «Nytt påskelys i kirka», HERØYFJERDINGEN, http://www.heroyfjerdingen.no/nytt-paaskelys-i-kirka.5317187.html 
  5. «Kap. 3 Liturgisk utstyr», Regler for liturgisk inventar og utstyr, kirken.no, 22.9.2015, https://kirken.no/nb-NO/om-kirken/slik-styres-kirken/lover-og-regler/regler-for-liturgisk-inventar-og-utstyr/ 

Bakgrunnsstoff[endre | endre wikiteksten]

Commons-logo.svg Commons har multimedia som gjeld: Påskelys