Undredal stavkyrkje

Frå Wikipedia – det frie oppslagsverket
Hopp til navigering Hopp til søk

Koordinatar: 60°57′3″N 7°6′8″E

Undredal stavkyrkje
kyrkje
Undredal stave church 25may2006.jpg
Kyrkjesamfunn Den norske kyrkja
Bispedøme Bjørgvin
Prosti Sogn
Sokn Undredal
Fellesråd Aurland
Teknikk stavverk
Material tre
Innvigd slutten av 1100-talet
 - Vigd til St. Nikolas
 - Endringar utvida mot vest, 1722.
Preikestol 1696
Døypefont 1680
Sitjeplassar 40
Wikimedia Commons: Undredal stavkirke

Undredal stavkyrkje er ei stavkyrkje i bygda Undredal i Aurland kommune i Sogn og Fjordane. Kyrkja vert ut frå stilhistorie og annan kunnskap datert til slutten av 1100-talet.[1]

Ho er den minste kyrkja i Skandinavia som framleis er i bruk, med berre 40 sitjeplassar. Skipet er knapt sju meter langt utvendig, kor og våpenhus kjem i tillegg med 4 og 2 meter.

Mot koret
Kyrkjeskipet

Det er spor etter svalgang rundt kyrkjeskipet. Skipet er forlenga mot vest med klokketårn og eit våpenhus med saltak. Kyrkjekoret er nyare og i same breidd som skipet.

Inne i kyrkja heng den første kyrkjeklokka frå mellomalderen, men kyrkjeklokka er teken ut av bruk. I klokketårnet er det to nye klokker datert 1884 og 1996.

Veggane har den originale dekoren i limfarge frå 1600-talet, og i taket er det måla bibelfigurar og englar.

Inne i kyrkja er det mellom anna ein kneleskammel frå 1647, døypefat frå kring 1680, preikestol med datering 1696 og to lysestakar med skjold datert 1702.

Vestenden er i tømmer (laft) - tårnet var opphavleg ein frittståande støpul som vart bygd i hop med skipet etter reformasjonen.[2]

Historie[endre | endre wikiteksten]

Kyrkja er første gong nemnt i skriftlege kjelder på 1320-talet, då som capellam beati Nicolai de Undradal.[3][4] I 1665 vert det nemnt svalgangar på kyrkja, som då måtte vølast.[3] I 1722 blei svalgangane kring kyrkja fjerna og dei første vindauga vart sette inn. Kyrkja vart dette året skildra som "en ældgammel og liden Stavkirke" med "Taarn paa".[3] Kring 1850 vart våpenhuset og siste del av skipet påbygd. Kyrkja vart òg måla kvit innvendig. På slutten av 1800-talet trudde ein at den gamle stavkyrkja var riven, og at kyrkja som stod i Undredal var bygd ein gong etter 1722. Lorentz Dietrichson hadde ikkje vore i Undredal og baserte seg berre på skriftlege kjelder.[5] Først tidleg på 1900-talet vart det oppdaga at det faktisk var den gamle stavkyrkja som framleis stod. Etter ei stor ommvøling i 1961 vart den kvite målinga vaska av og dei originale måleria kom til syne att. Kyrkja vart òg restaurert i 1984, med nytt kyrkjegolv, og ny bordkledning utvendig. Seinare vart òg taket og kyrkjetårnet reparert. Ved fleire høve har det vore planar om flytting av kyrkja, sist gong var i 1913, men flytting vart det ikkje noko av.

Kyrkja er soknekyrkje i Undredal sokn i Sogn prosti. Fram til prestegjelda vart fasa ut frå 2004 låg ho i Aurland prestegjeld.

Referansar[endre | endre wikiteksten]

  1. Torkjell Djupedal (1997). «Kan vi tru på årstalet 1147?». Undredal : kyrkja og bygda. Undredal: Undredal sokneråd. s. 129. ISBN 8291722013. 
  2. Anker, Peter (1997): Stavkirkene: deres egenart og historie. Cappelen.
  3. 3,0 3,1 3,2 Lorentz Dietrichson, De norske stavkirker (Kristiania og Kjøbenhavn, 1892)
  4. Primærkjelde i Diplomatarium Norvegicum IV, 151
  5. Anker, Peter (1997): Stavkirkene: deres egenart og historie. Cappelen.

Bakgrunnsstoff[endre | endre wikiteksten]