Vossabanen

Frå Wikipedia – det frie oppslagsverket
Gå til: navigering, søk
Garnes stasjon, no base for veterantoget på Vossabanen. "Mellemstasjon av 3. Klasse." Fotografert av Svein Harkestad
Espeland haldeplass, no stopp for veterantoget.
Haukeland stasjon, no stopp for veterantoget. "Mellemstasjon av 4. Klasse."

Vossabanen er ein norsk jarnbane som no delvis er veteranjarnbane (museumsjarnbane), men for det meste ein del av Bergensbanen mellom stasjonane Bergen og Voss.

Historie[endre | endre wikiteksten]

Vossabanen stod ferdig i 1883 som smalspora jarnbane mellom Bergen og Voss. Banen vart i 1904 ombygd til normalspor, og i 1909 sluttført over fjellet fram til Oslo som Bergensbanen. Banen fekk si største omlegging etter opninga av Ulrikentunnelen og Arnanipatunnelen i 1964, det utgjorde ei stor nedkorting av strekninga mellom Tunestveit og Bergen. Den gamle linja mista raskt persontrafikken, berre mellom Bergen og Nesttun blei det drive persontog noko etter omlegginga.[1] Sporet er fjerna mellom Minde og Midttun. Frå 1993-94 har det gått eit veterantog om sumaren på den 18 km lange strekninga frå Midttun til Garnes. Sidan 2001 har også godstrafikken på denne sidelinja vore nedlagt.

Kulturminne[endre | endre wikiteksten]

Bergen kommune uttaler om denne banen sin verdi som kulturminne:

Gamle Vossebanen ... er en fjordbane med unik variasjon i jernbaneanlegg og stasjoner, nøye tilpasset topografien. Jernbanen gikk inn som del i et allerede etablert samferdselsnett, der veier – herunder postveiene og fjordbåttrafikken, var av vesentlig betydning. Ingen andre jernbanestrekninger kan i dag vise til denne kombinasjonen mellom tog- og båttransport. Det er viktig for bevaring av jernbane-historien at utpekte områder rundt banetraseen ikke blir utbygd eller utsatt for andre tiltak som vil forringe opplevelsen av denne viktige kulturminnestrukturen. Sammen med Osbanetrasèen forteller Gamle Vossebanen om samferdelssystemets betydning for industri- og bosetting på steder i Bergens utkantområder.[2]

Syklistar ønskjer å ta vekk spora og gjera om strekninga mellom Midttun og Haukeland til sykkelsti, som eit alternativ til den trafikkfarlege Hardangervegen. Til no er desse interessene ikkje høyrde, og kulturminnet er bevart i fullt brukbar stand.

Mektig natur[endre | endre wikiteksten]

Særleg vidare innover Sørfjorden går den gamle Vossebana gjennom vakre og naturskjønne omgjevnader. Mange stader er linja lagt om i fleire omgangar, ofte på grunn av skredfaren. Eit eksempel på dette er ved Hana innanfor Trengereid. Der kom eit snøras den 18. januar 1918, som tok banevaktarbustaden til nyss avdøde Torkel Johnsen:

Lufttrykket var så stort at heile huset vart kasta på sjøen. Alle fem omkom. Huset stod på husmannsplassen Seiasteinen bnr. 3 under garden Hana i Vaksdal, og det var tungt snøver og storm då det hende. Denne delen av jernbanesporet er lagt i tunnel no. Etter kyrkjeboka for Samnanger: 'Omkom ved Sneskavl som bortførte huset med 3 mennesker.' Etter aviser og bygdeboka omkom to til, dette var kona Dortea Hansdtr gift Jonsen og fire av barna: Thoralf, Helga, Oskar og Helge. Ei anna dotter Klara Dortea døydde seinare på året, men det er uklart om dette hadde noko med snøskredet å gjere. [3] [4]

Linjekart[endre | endre wikiteksten]

(Alle avstandar frå Oslo S over Roa)

Teiknforklaring
BSicon BAHN.svgBSicon KBHFa.svgBSicon utSTR.svg 385,32 km Voss st (1883-) / Vangsvatnet (47 moh.) 56,5 moh.
BSicon STRrg.svgBSicon xABZrf.svgBSicon utSTR.svg
BSicon tSTRa.svgBSicon exSTR.svgBSicon utSTR.svg Kvålsåsentunnelen (1990, 4 923 m)
BSicon tSTRe.svgBSicon exHST.svgBSicon utSTR.svg (390,76 km) Djukastein hp (1936-90) (A) 56 moh.
BSicon STRlf.svgBSicon xABZlg.svgBSicon utSTR.svg
BSicon BAHN.svgBSicon BHF.svgBSicon utSTR.svg 392,55 km Bulken st (1883-) (A) 54 moh.
BSicon .svgBSicon TUNNEL1.svgBSicon WASSER.svg Bulkentunnelen (705 m)
BSicon WASSER+l.svgBSicon WBRÜCKE.svgBSicon WASSERr.svg Vosso (48 m)
BSicon WASSER.svgBSicon HST.svgBSicon BAHN.svg 396,16 km Seimsgrend hp (1936-) (A) 48 moh.
BSicon WASSER.svgBSicon TUNNEL1.svgBSicon .svg Hotunnelen (710 m)
BSicon WASSER.svgBSicon exCPICr.svgBSicon .svg 399,8 km Saghaug hp (1936-nedl før 2009) [5] (A) (B) 33 moh.
BSicon WASSER.svgBSicon TUNNEL2.svgBSicon .svg Skorvetunnelen (7 m)
BSicon WASSER.svgBSicon BHF.svgBSicon BAHN.svg 403,66 km Evanger st (1883-) 15,5 moh.
BSicon eBS2+l.svgBSicon BS2+r.svg
BSicon exSTR.svgBSicon tSTRa.svg Hærnestunnelen (3 336 m)
BSicon exTUNNEL2.svgBSicon tSTR.svg
BSicon exTUNNEL2.svgBSicon tSTR.svg
BSicon exHST.svgBSicon tSTR.svg Hærnesvik hp (1936-?) (B) 25 moh.
BSicon exTUNNEL2.svgBSicon tSTR.svg
BSicon exTUNNEL2.svgBSicon tSTR.svg
BSicon exTUNNEL2.svgBSicon tSTR.svg
BSicon exSTR.svgBSicon tSTRe.svg
BSicon eBS2l.svgBSicon BS2r.svg
BSicon eBS2+l.svgBSicon BS2+r.svg
BSicon exSTR.svgBSicon TUNNEL1.svg Kattegjelet-tunnelen (529 m)
BSicon eBS2l.svgBSicon BS2r.svg
BSicon TUNNEL2.svg Kattegjelet viadukt tunnel (19 m)
BSicon eBS2+l.svgBSicon BS2+r.svg
BSicon exSTR.svgBSicon TUNNEL1.svg Vetleviktunnelen (292 m)
BSicon eBS2l.svgBSicon BS2r.svg
BSicon BAHN.svgBSicon HST.svgBSicon .svg 410,24 km Jørnevik hp (1936-) (A) 25 moh.
BSicon TUNNEL1.svg Røvstonatunnelen (542 m)
BSicon BAHN.svgBSicon BHF.svgBSicon .svg 414,13 km Bolstadøyri st (1883-) (A) 9 moh.
BSicon eBS2+l.svgBSicon BS2+r.svg
BSicon exSTR.svgBSicon TUNNEL2.svg Bolstadtunnelen (110 m)
BSicon exSTR.svgBSicon tSTRa.svg Trollkonatunnelen (1987, 8 043 m)
BSicon exCPICr.svgBSicon tSTR.svg Verpelstad hp (?-1987) ved E16 [6] [7] 13 moh.
BSicon exSTR.svgBSicon tSTR.svg
BSicon exCPICr.svgBSicon tSTR.svg Dalseid hp (?-1987) ved sideveg til E16 (B) 14 moh.
BSicon exSTR.svgBSicon tSTR.svg
BSicon exSTR.svgBSicon tSTRe.svg
BSicon eBS2l.svgBSicon BS2r.svg
BSicon TUNNEL2.svg Holhøgdatunnelen (73 m)
BSicon eABZrg.svg industrispor
BSicon BAHN.svgBSicon BHF.svgBSicon WASSER.svg 425,29 km Dale st (1883-) 43,4 moh.
BSicon .svgBSicon eABZlf.svgBSicon exWBRÜCKEq.svg industrispor over Daleelva
BSicon .svgBSicon eABZrf.svgBSicon WASSER.svg industrispor
BSicon .svgBSicon eABZlg.svgBSicon WASSER.svg industrispor
BSicon .svgBSicon TUNNEL1.svgBSicon WASSER.svg Dalebrygga (475 m)
BSicon .svgBSicon TUNNEL2.svgBSicon WASSER.svg Daleura (29 m)
BSicon .svgBSicon BUE.svgBSicon WASSER.svg
BSicon uLSTRlg.svgBSicon eCPICr.svgBSicon WASSER.svg 430,09 km Hellestræ hp (1936-?) ved sideveg til E16(B) (C) 4 moh.
BSicon uLTEEl.svgBSicon WBRÜCKE.svgBSicon WASSERr.svg Stanghelle bru (Straumen) (33 m)
BSicon uLSTR.svgBSicon BHF.svgBSicon BAHN.svg 432,22 km Stanghelle st (1883-) 2,5 moh.
BSicon uLSTR.svgBSicon tSTRa.svgBSicon .svg
BSicon uLSTR.svgBSicon tABZlf.svgBSicon tSTRlg.svg Hettatunnelen (1 243 m / ca 170 m - gamlelinja del av E16)
BSicon uLSTR.svgBSicon extSTRe.svgBSicon tSTR.svg
BSicon uLSTR.svgBSicon extSTRa.svgBSicon tSTR.svg (ca 465 m - gamlelinja delvis del av E16)
BSicon uLSTR.svgBSicon extSTRe.svgBSicon tSTR.svg
BSicon uLSTR.svgBSicon exSTR.svgBSicon tSTRe.svg
BSicon uLSTR.svgBSicon xABZrg.svgBSicon STRrf.svg
BSicon eBS2+l.svgBSicon BS2+r.svg
BSicon exSTR.svgBSicon eHST.svg Fossmarkli hp (1936-?) (B) 15 moh.
BSicon exSTR.svgBSicon TUNNEL2.svg Vetle Fossmark I-tunnelen (38 m)
BSicon eBS2l.svgBSicon BS2r.svg
BSicon eBS2+l.svgBSicon BS2+r.svg
BSicon exTUNNEL1.svgBSicon TUNNEL2.svg Vetle Fossmark II-tunnelen (93 m)
BSicon eBS2l.svgBSicon BS2r.svg
BSicon uLSTR.svgBSicon TUNNEL1.svgBSicon .svg Store Fossmarktunnelen (742 m)
BSicon uLSTR.svgBSicon TUNNEL2.svgBSicon .svg Skreia I-tunnelen (300 m)
BSicon uLSTR.svgBSicon tSTRa.svgBSicon .svg
BSicon uLSTR.svgBSicon tABZlf.svgBSicon tSTRlg.svg Skreia II-tunnelen (662 m / ca 80 m)
BSicon uLSTR.svgBSicon extSTRe.svgBSicon tSTR.svg
BSicon uLSTR.svgBSicon exTUNNEL1.svgBSicon tSTR.svg (ca 100 m)
BSicon uLSTR.svgBSicon exSTR.svgBSicon tSTRe.svg
BSicon uLSTR.svgBSicon xABZrg.svgBSicon STRrf.svg
BSicon uLSTR.svgBSicon CPICpasso.svgBSicon .svg atkomst til kai og naust
BSicon uLSTR.svgBSicon STR.svgBSicon .svg
BSicon uLSTR.svgBSicon CPICpassu.svgBSicon .svg sideveg til E16
BSicon exBOOT.svgBSicon BHF.svgBSicon BAHN.svg 440,53 km Vaksdal st (1883-) 16,0 moh.
BSicon uLTEEl.svgBSicon WBRÜCKE.svgBSicon WASSERq.svg Vaksdal bru (22 m)
BSicon uLSTR.svgBSicon TUNNEL2.svgBSicon .svg Vaksdaltunnelen (180 m)
BSicon uLSTR.svgBSicon TUNNEL2.svgBSicon .svg Boge I-tunnelen (70 m)
BSicon uLSTR.svgBSicon TUNNEL2.svgBSicon .svg Boge II-tunnelen (81 m)
BSicon uLSTR.svgBSicon HST.svgBSicon BAHN.svg 442,36 km Bogegrend hp (1938-) (B) 10 moh.
BSicon uLTEEl.svgBSicon WBRÜCKE.svgBSicon WASSERq.svg
BSicon uLSTR.svgBSicon xABZlf.svgBSicon STRlg.svg E16 vidare mot Langhelle på gamlelinja (B)
BSicon uLSTR.svgBSicon exSTR.svgBSicon TUNNEL2.svg Bogelia kvelv I (92 m)
BSicon uLSTR.svgBSicon exSTR.svgBSicon TUNNEL2.svg Bogelia kvelv II (37 m)
BSicon uLSTR.svgBSicon exSTR.svgBSicon TUNNEL2.svg Bogelia kvelv III (30 m)
BSicon uLSTR.svgBSicon exSTR.svgBSicon TUNNEL2.svg Bogelia kvelv IV (83 m)
BSicon uLSTR.svgBSicon exSTR.svgBSicon TUNNEL2.svg Bogelia kvelv V (109 m)
BSicon uLSTR.svgBSicon exSTR.svgBSicon TUNNEL1.svg Kjenestunnelen (410 m)
BSicon uLTEEl.svgBSicon exWBRÜCKE1.svgBSicon WBRÜCKE1.svg Djupedalselva
BSicon uLSTR.svgBSicon exSTR.svgBSicon tSTRa.svg Hananipatunnelen til Trengereid (1971, 6 096 m) [8]
BSicon uLSTR.svgBSicon exCPICl.svgBSicon tSTRlf.svg (444,21 km) Langhelle hp (1936-71) 14 moh.
BSicon uLSTR.svgBSicon exSTR.svgBSicon .svg Sporet fjerna 1981 Langhelle-Trengereid
BSicon uLSTR.svgBSicon exABZlf.svgBSicon exSTRlg.svg
BSicon uLSTR.svgBSicon exSTR.svgBSicon extSTRa.svg arbeidsinnslag til Hananipatunnelen
BSicon uLSTR.svgBSicon extSTRa.svgBSicon .svg
BSicon uLSTR.svgBSicon tABZlf.svgBSicon tSTRlg.svg ved Langhelle (ca 180/375 m [9] )
BSicon uLSTR.svgBSicon extSTRe.svgBSicon tSTR.svg
BSicon uLSTR.svgBSicon exTUNNEL2.svgBSicon tSTR.svg (ca 30 m)
BSicon uLSTR.svgBSicon exSTR.svgBSicon extSTRe.svg
BSicon uLSTR.svgBSicon exABZrg.svgBSicon exSTRrf.svg
BSicon uLSTR.svgBSicon exTUNNEL2.svgBSicon .svg ved Sandvika (ca 20 m)
BSicon exBOOT.svgBSicon exCPICm.svgBSicon .svg (447,58 km) Stavenesli hp (1919-70) ved sideveg til E16[10] (B) 14,1 moh.
BSicon uLSTR.svgBSicon exSTR.svgBSicon .svg
BSicon uLSTR.svgBSicon exTUNNEL2.svgBSicon .svg Leagjelet (ca 65 m)
BSicon uLSTR.svgBSicon exTUNNEL2.svgBSicon .svg skredoverbygg Nesgjelet (ca 20 m)
BSicon uLSTR.svgBSicon exABZlf.svgBSicon exSTRlg.svg
BSicon uLSTR.svgBSicon exSTR.svgBSicon exTUNNEL1.svg Seiasteinen, aust for Hana (ca 330 m)
BSicon uLSTR.svgBSicon exABZrg.svgBSicon exSTRrf.svg
BSicon uLSTR.svgBSicon exSTR.svgBSicon .svg
BSicon uLSTR.svgBSicon exTUNNEL2.svgBSicon .svg skredoverbygg Askebotn (ca 30 m)
BSicon uLSTR.svgBSicon extSTRa.svgBSicon .svg
BSicon uLSTR.svgBSicon tABZlf.svgBSicon tSTRlg.svg ved Skansen (ca 735 m / ca 1100 m [11])
BSicon uLSTR.svgBSicon extSTRe.svgBSicon tSTR.svg
BSicon uLSTR.svgBSicon exSTR.svgBSicon extSTRe.svg eldste sporet er igjenrast nord for Raudberg etter bygginga av E16
BSicon uLSTR.svgBSicon exABZrg.svgBSicon exSTRrf.svg
BSicon uLSTR.svgBSicon exSTR.svgBSicon tSTRrg.svg arbeidsinnslag til Hananipatunnelen
BSicon uLSTR.svgBSicon exSTR.svgBSicon extSTRe.svg
BSicon uLSTR.svgBSicon exSTRlf.svgBSicon exABZlg.svg
BSicon uLSTR.svgBSicon .svgBSicon exBUE.svg atkomst på traktorveg til E16
BSicon uLTEEl.svgBSicon WASSERq.svgBSicon exWBRÜCKE.svg Bergsfossen
BSicon uLSTR.svgBSicon .svgBSicon extSTRa.svg
BSicon uLSTR.svgBSicon .svgBSicon tABZrg.svg sør for Raudberg (ca 340 m) / Hananipatunnelen
BSicon uLSTR.svgBSicon .svgBSicon tSTRe.svg
BSicon uLSTR.svgBSicon STRrg.svgBSicon ABZrf.svg
BSicon uLSTR.svgBSicon STR.svgBSicon TUNNEL1.svg Trengereid spor 2 tunnel (1955, 54 m) [12]
BSicon uLSTR.svgBSicon ABZrg.svgBSicon STRrf.svg
BSicon exBOOT.svgBSicon CPICl.svgBSicon BAHN.svg 452,41 km Trengereid st (1883-) ved sideveg til E16 15,7 moh.
BSicon uLSTR.svgBSicon TUNNEL2.svgBSicon .svg Trengereid I-tunnelen (83 m)
BSicon uLSTR.svgBSicon TUNNEL2.svgBSicon .svg Sunnesbekktunnelen (83 m)
BSicon uLSTR.svgBSicon TUNNEL2.svgBSicon .svg Trengereid II-tunnelen (116 m)
BSicon uLSTR.svgBSicon TUNNEL2.svgBSicon .svg Slåttabekktunnelen (20 m)
BSicon uLSTR.svgBSicon TUNNEL2.svgBSicon .svg Risnes I-tunnelen (26 m)
BSicon uLTEEl.svgBSicon WBRÜCKE.svgBSicon WASSERq.svg Glamregjelselva
BSicon uLSTR.svgBSicon TUNNEL2.svgBSicon .svg Risnes II-tunnelen (92 m)
BSicon uLSTR.svgBSicon eABZrf.svgBSicon .svg industrispor Risnes kalkverk
BSicon uLSTR.svgBSicon TUNNEL1.svgBSicon .svg Risnes III-tunnelen (291 m)
BSicon uLSTR.svgBSicon eHST.svgBSicon .svg 453,75 km Risnes hp (1935-?) [13] (B) (C) 11 moh.
BSicon uLTEEl.svgBSicon WBRÜCKE.svgBSicon WASSERq.svg Risneselva
BSicon uLSTR.svgBSicon xABZlf.svgBSicon STRlg.svg
BSicon uLSTR.svgBSicon exSTR.svgBSicon tSTRa.svg Romslo I-tunnelen (581 m)
BSicon uLTEEl.svgBSicon exWBRÜCKE.svgBSicon extWSTR.svg Flotenelva
BSicon uLSTR.svgBSicon exSTR.svgBSicon tSTRe.svg
BSicon uLSTR.svgBSicon xABZrg.svgBSicon STRrf.svg
BSicon uLSTR.svgBSicon TUNNEL2.svgBSicon .svg Romslo II-tunnelen (377m)
BSicon uLSTR.svgBSicon eHST.svgBSicon .svg 455,1 km Romslo hp (1935-91) [14] (B) 10 moh.
BSicon uLSTR.svgBSicon CPICpassu.svgBSicon .svg
BSicon uLTEEl.svgBSicon WBRÜCKE.svgBSicon WASSERq.svg Romslaelva
BSicon uLSTR.svgBSicon xABZlf.svgBSicon STRlg.svg
BSicon uLSTR.svgBSicon exSTR.svgBSicon tSTRa.svg Songstad I-tunnelen (583 m / ca 40 m)
BSicon uLTEEl.svgBSicon exWBRÜCKE.svgBSicon extWSTR.svg Risparelva
BSicon uLSTR.svgBSicon extSTRa.svgBSicon tSTR.svg
BSicon uLSTR.svgBSicon tSTRlf.svgBSicon tABZlg.svg
BSicon uLSTR.svgBSicon .svgBSicon tSTRe.svg
BSicon uLSTR.svgBSicon .svgBSicon TUNNEL2.svg Songstad II-tunnelen (330 m)
BSicon uLTEEl.svgBSicon WASSERq.svgBSicon WBRÜCKE.svg Songstadelva
BSicon uLSTR.svgBSicon .svgBSicon TUNNEL2.svg Songstad III-tunnelen (295 m)
BSicon uLSTR.svgBSicon exSTRrg.svgBSicon eABZrf.svg
BSicon uLTEEl.svgBSicon exWBRÜCKE.svgBSicon WBRÜCKE.svg Holebekken
BSicon uLSTR.svgBSicon exSTR.svgBSicon tSTRa.svg Herlandtunnelen (1966, 781 m)
BSicon exBOOT.svgBSicon exHST.svgBSicon tSTR.svg (457,92 km) Herland hp (1916-66) [15] (B) 6 moh.
BSicon uLTEEl.svgBSicon exWBRÜCKE.svgBSicon extWSTR.svg Holaelva
BSicon uLSTR.svgBSicon exSTR.svgBSicon tSTRe.svg
BSicon uLTEEl.svgBSicon exWBRÜCKE.svgBSicon WBRÜCKE.svg
BSicon uLSTR.svgBSicon exSTRlf.svgBSicon eABZlg.svg
BSicon uLSTR.svgBSicon .svgBSicon BUE.svg veg på gamlelinja til Herland og sideveg til E16
BSicon uLSTR.svgBSicon BAHN.svgBSicon HST.svg 458,63 km Takvam hp (1966-)[16] (B) 6 moh.
BSicon uLTEEl.svgBSicon WASSERq.svgBSicon WBRÜCKE.svg Storelva
BSicon uLSTR.svgBSicon .svgBSicon TUNNEL1.svg Takvamtunnelen (251 m)
BSicon uLSTR.svgBSicon exSTRrg.svgBSicon eABZrf.svg
BSicon uLSTR.svgBSicon exSTR.svgBSicon TUNNEL2.svg Tunestveit-tunnelen (1964, 61 m)
BSicon uLSTR.svgBSicon exSTRlf.svgBSicon eABZlg.svg
BSicon uLSTR.svgBSicon STRrg.svgBSicon ABZrf.svg 459,36 km Tunestveit sporveksel
BSicon uLTEEl.svgBSicon WBRÜCKE.svgBSicon WBRÜCKE.svg Munkelva
BSicon uLSTR.svgBSicon STR.svgBSicon tSTRa.svg Arnanipatunnelen [17] (1964, 2 190 m) til Arna st
BSicon uLTEEl.svgBSicon WBRÜCKE.svgBSicon tWSTR.svg Tveitaelva
BSicon uLSTR.svgBSicon eHST.svgBSicon tSTR.svg Tunes hp (1935-?)
BSicon uLSTR.svgBSicon TUNNEL2.svgBSicon tSTR.svg Tunestunnelen (ca 100 m) (C)
BSicon uLSTR.svgBSicon BHF.svgBSicon MBAHN.svg 463,13 km Garnes st[18] (1883-1964) 21,2 moh.
BSicon exBOOT.svgBSicon BUE.svgBSicon tSTR.svg Garnesvegen Fv276
BSicon uLSTR.svgBSicon eHST.svgBSicon tSTR.svg Seimsmark hp (1941-?)
BSicon uLSTR.svgBSicon ABZrf.svgBSicon tSTR.svg industrispor Storaneset, no: sidespor NJK[19]
BSicon uLSTR.svgBSicon BUE.svgBSicon tSTR.svg Ådnavegen × Garnesvegen Fv276/Fv277 (rundkjøring)
BSicon uLSTRrf.svgBSicon BHF.svgBSicon MBAHN.svg 466,79 km Arna gamle st (1883-1964) [20] 21,4 moh.
BSicon tSTRrg.svgBSicon KRZt.svgBSicon tSTRrf.svg
BSicon tSTRe.svgBSicon STRlf.svgBSicon STRlg.svg
BSicon BHF.svgBSicon BAHN.svgBSicon STR.svg (461,93 km) Arna st (1964) 8,0 moh.
BSicon WBRÜCKE.svgBSicon WASSER+r.svgBSicon STR.svg Arnaelva og utløp til Arnavågen
BSicon tSTRa.svgBSicon WASSER.svgBSicon STR.svg Ulrikentunnelen (1964, 7 670 m) til Bergen
BSicon tSTRrf.svgBSicon WABZg+l.svgBSicon WBRÜCKE.svg Strutelva
BSicon .svgBSicon WASSER.svgBSicon eHST.svg 468,77 km Arnatveit hp (1931-?) (B) (D) 43 moh.
BSicon .svgBSicon WASSER.svgBSicon SBRÜCKE.svg Hardangervegen Rv580
BSicon MBAHN.svgBSicon WASSER.svgBSicon HST.svg 471,32 km Espeland hp (1899-1964) 70,6 moh.
BSicon .svgBSicon WABZg+l.svgBSicon WBRÜCKE.svg Skåldalselva
BSicon STRrg.svgBSicon WBRÜCKEq.svgBSicon STRrf.svg Lonaelva frå Haukelandsvatnet
BSicon BUE.svgBSicon WASSERl.svgBSicon WASSER+r.svg Lonaleitet
BSicon WBRÜCKE.svgBSicon WASSERq.svgBSicon utABZrf.svg Haugaelva / Haukelandsvatnet
BSicon STRlf.svgBSicon STRlg.svgBSicon utSTR.svg
BSicon MBAHN.svgBSicon BHF.svgBSicon utENDEe.svg 474,29 km Haukeland st (1883-1964) 81,6 moh.
BSicon .svgBSicon TUNNEL2.svgBSicon .svg Søylentunnelen (89 m)
BSicon .svgBSicon eHST.svgBSicon utENDEa.svg 475,4 km Bratland hp (1958-?) (C) (D) / Søylevatnet 83 moh.
BSicon .svgBSicon TUNNEL1.svgBSicon WASSER.svg Bratlandtunnelen (258 m)
BSicon .svgBSicon TUNNEL2.svgBSicon utSTR.svg Grimentunnelen (123 m) / Grimevatnet
BSicon .svgBSicon eHST.svgBSicon utSTR.svg 477,1 km Grimåsen hp (1924-?) (C) (D) 86 moh.
BSicon .svgBSicon BRÜCKE1.svgBSicon utSTR.svg Hardangervegen Rv580
BSicon .svgBSicon TUNNEL2.svgBSicon utSTR.svg Helldal I-tunnelen (24 m)
BSicon .svgBSicon TUNNEL2.svgBSicon utSTR.svg Helldal II-tunnelen (29 m)
BSicon MBAHN.svgBSicon HST.svgBSicon WASSER.svg 478,92 km Helldal hp (1886-?) 68,4 moh.
BSicon .svgBSicon eABZrf.svgBSicon WASSER.svg industrispor Frank Mohn
BSicon MBAHN.svgBSicon HST.svgBSicon WASSER.svg 481,05 km Midttun hp (1925-?) (D) 57 moh.
BSicon .svgBSicon ENDExe.svgBSicon WASSER.svg
BSicon .svgBSicon exWBRÜCKE.svgBSicon uexABZqr.svg Nesttunelva (18 m)
BSicon .svgBSicon exSTR.svgBSicon exSTRrg.svg Nesttun-Osbanen (1894-1935)
BSicon .svgBSicon exBHF-L.svgBSicon exKBHF-Re.svg 482,54 km Nesttun st (1883-1965) 31,2 moh.
BSicon .svgBSicon exSTR.svgBSicon uKBHFa.svg Nesttun (2010-) Bybanen i Bergen
BSicon .svgBSicon exSTR.svgBSicon TRAM.svg
BSicon .svgBSicon exHST.svgBSicon uSTR.svg 483,36 km Kloppedal hp (1930-65) [21] (B) (D) 21 moh.
BSicon .svgBSicon exSTR.svgBSicon uSTR.svg
BSicon .svgBSicon exBHF.svgBSicon uSTR.svg 484,12 km Hop st (1883-1965) [22] (D) 17,5 moh.
BSicon .svgBSicon exHST.svgBSicon uBHF.svg 484,86 km Paradis hp (1932-65) (2010-) (D) 10,5 moh.
BSicon .svgBSicon xmKRZt.svgBSicon uSTRrf.svg Bybanen i Bergen til Kronstad
BSicon .svgBSicon exSTRlf.svgBSicon exSTRlg.svg
BSicon .svgBSicon .svgBSicon exHST.svg Olderhaug hp (1935-?) [23]
BSicon .svgBSicon .svgBSicon exBHF.svg 486,33 km Fjøsanger st (1883-1965) 8,2 moh.
BSicon .svgBSicon .svgBSicon exHST.svg Kristianborg hp (1930-?)
BSicon .svgBSicon .svgBSicon ENDExa.svg
BSicon .svgBSicon .svgBSicon BUE.svg Minde Allé Fv253
BSicon .svgBSicon .svgBSicon eBHF.svg 488,80 km Minde st (1889-1965) 18,3 moh.
BSicon .svgBSicon KDSTa.svgBSicon STR.svg Minde godsterminal
BSicon .svgBSicon STRlf.svgBSicon ABZlg.svg
BSicon .svgBSicon STRrg.svgBSicon xABZrf.svg 489,00 km Solheim sporveksel
BSicon .svgBSicon SBRÜCKE.svgBSicon exSTR.svg Inndalsveien Rv582
BSicon .svgBSicon mKRZh.svgBSicon xmABZlg.svg Bybanen i Bergen frå Paradis
BSicon .svgBSicon eBHF.svgBSicon uBHF.svg 489,63 km Kronstad st (1913-2000) (2010-) 21,5 moh.
BSicon .svgBSicon ABZlg.svgBSicon exSTR.svg sidespor / Bybanen i Bergen til Florida
BSicon .svgBSicon STR.svgBSicon exBHF.svg 490,00 km Solheimsviken st (1883-1913) 10,0 moh.
BSicon .svgBSicon TUNNEL1.svgBSicon exSTR.svg Kronstad-tunnelen (464 m)
BSicon .svgBSicon STR.svgBSicon exWBRÜCKE1.svg Strømmen
BSicon .svgBSicon STR.svgBSicon uBHF.svg Florida (2010-) / Bybanen i Bergen frå Kronstad
BSicon tSTRlg.svgBSicon STR.svgBSicon exTUNNEL1.svg Ulrikstunnelen frå Indre Arna / Nygårdsparken-tunnelen (ca 200 m)
BSicon tSTR.svgBSicon STR.svgBSicon exBHF.svg 492,00 km Bergen gamle st ved Lille Lungegårdsvann (1883–1913)
BSicon tSTRe.svgBSicon STR.svgBSicon exSTRlf.svg Hamnebane nord 1 om Vågsalmenning og Bryggen til Festningskaien (1884-1913?) [24] [25] [26]
BSicon STRlf.svgBSicon ABZlg.svgBSicon uSTRrg.svg Bergensbanen frå Arna st / Bybanen i Bergen frå Florida
BSicon STRrg.svgBSicon ABZrf.svgBSicon uSTR.svg Hamnebane vest til Dokken (1955)
BSicon TUNNEL1.svgBSicon STR.svgBSicon uSTR.svg Nygårdshøyden-tunnelen (ca 900 m) (D)
BSicon exBOOT.svgBSicon STR.svgBSicon uBHF.svg Dokken / Bystasjonen (2010-)
BSicon STRrg.svgBSicon ABZrf.svgBSicon uBHF.svg Nonneseter (2010-)
BSicon tSTRa.svgBSicon BAHN.svgBSicon uSTR.svg Hamnebane nord 3 tunnel (1921, 1 421 m)
BSicon tSTRe.svgBSicon KBHFe.svgBSicon TRAM.svg (471,25 km) Bergen st (1913-) 3,9 moh.
BSicon tSTRe.svgBSicon exSTRlf.svgBSicon uKBHFe.svg Hamnebane nord 2 gjennom Kaigaten (1913-21?) / Byparken (2010-) [27]
BSicon ABZlf.svgBSicon STRlg.svgBSicon exSTR.svg
BSicon exTUNNEL1.svgBSicon STR.svgBSicon exSTR.svg Sverresborg-tunnelen (ca 90 m)
BSicon exTUNNEL1.svgBSicon exBOOT.svgBSicon exSTRrf.svg Rothaugen-tunnelen (ca 130 m) / Skoltegrunnskaien, Bontelabo og Festningskaien
BSicon exBOOT.svgBSicon .svgBSicon .svg Skuteviken og Slaktehuset i Sandviken

Avvikande avstandar i parentes () markerer avstandar på nedlagt linje eller "nye Vossabanen" inn mot Bergen.

Garnes-Midttun er veterantoget si rute.

Rosa strekningar er der jernbanelinja er omlagt og spor er fjerna:

  • Bergen-Kronstad (1883-linja): stort sett brukt til veg
  • Minde-Midttun: for det meste sykkelsti [28]
  • Ved Herland: sykkelsti/lokalveg
  • Raudberg-Hana: skogsveg, bruk på eige ansvar til gang- og sykkelveg [29] [30] [31]
  • Hana-Stavenes: lokalveg til eigedommane, eigd av Vaksdal kommune
  • Stavenes-Langhelle: mest skogsveg, bruk på eige ansvar til gang- og sykkelveg
  • Langhelle-Bogegrend: truleg lik traséen for noverande E16
  • Ved Tunestveit, Songstad, Romslo, Hana, Langhelle, Skreida, Fossmarkli og Stanghelle: små omlagde strekningar
  • Dale-Bolstadøyri: E16, utanom Dalseid-Verpelstad som er lokalveg - muleg sykkelveg ?
  • Bolstadøyri-Evanger: delvis noverande E16, feks Jørnevik-Kattegjelet, men siste biten rundt Hernes (Hærnesvik) er lokalveg
  • Bulken-Voss: for det meste ny E16

Raude strekningar er jernbane som er i bruk.

Blå strekning - Bybanen i Bergen - er tatt med her fordi den tangerer Vossebanen, som feks på Kronstad og ved Strømmen/Florida.
Linjemarkeringane er ikkje detaljerte, og skissa skal berre visa at denne bana på nokre stader følgjer same trasé som Vossebanen.

Ein del elvar, vatn og fjordar er tatt med sidan det er viktige landskapselement langs store delar av jarnbanestrekninga.

Nesttun stasjon på Vossabanen var samtidig endestasjon for Osbanen, men det var aldri forbindelse mellom linjene. Osbanen var heile tida "tertiærjarnbane" (dvs tredjeklasse) - smalspora med sporvidde 750 mm som Urskog-Hølandsbanen (veteranjarnbana Tertitten[32]), mens Vossabanen var bygd med meir vanlege 1067 mm smalspor. Vossabanen var i 1904 ferdig ombygd til normalspor 1435 mm, fem år før opninga av Bergensbanen i 1909. [33]

Malen er opphavleg henta frå bokmålswikipediaen: Gamle Vossebanen.

Kartleggingsreferansar[endre | endre wikiteksten]

Informasjon til linjekartet er henta frå ulike kartkjelder. Høgd over havet og lokalisering av stasjonar, haldeplassar, tunnelar og gamle sporstrekningar er dei vanlegaste data frå desse karta.

A Vossakart Merk Djukastein: avstand 2690 m til Bulken st og 5440 m til Voss st

B Kart i skolen Topografisk kart og Historiske flyfoto Bergen 1951

C Gule sider, kart

D Bergen kommune sine kart Teknisk kart 1:1000 og Bykartet 1957 for sidespora til hamna

Les også Gamle Vossabanen Kulturminneutredning, Byantikvaren 2006.


Kjelder[endre | endre wikiteksten]

  1. Banedata 2004 s. 159: «Strekningen Bergen-Nesttun-Garnes-Tunestveit ble nedlagt for alminnelig trafikk fra 1.8.1964 i forbindelse med åpningen av banen gjennom Ulriken, men lokaltrafikken Bergen-Nesttun fortsatte frem til 31.1.1965 for Bergen og Fana kommuners regning med NSB som utøver. Etter nedleggelsen av ordinær trafikk på gamlelinjen fra Bergen over Nesttun og Garnes til Tunestveit ble strekningene Bergen-Midttun og Tunestveit-Garnes-Seimsmark benyttet som sidespor for vognlaster. Strekningen Minde-Midttun ble nedlagt for all trafikk 1.3.1980, samtidig som strekningen Seimsmark-Midttun ble gjenåpnet for vognlaster. Den elektriske driften ble nedlagt fra 31.1.1965, mens elektrisk drift ble reetablert Bergen-Kronstad på 1990-tallet. NSB Gods innstilte sin godstrafikk på strekningen Tunestveit-Seimsmark fra 03.2001, mens sporet fra Bergen til Minde fortsatt benyttes for godstrafikk. NJK Gamle Vossebanen driver veterantog på strekningen Garnes-Midttun fra 1994.»
  2. Kommuneplanens arealdel 2006-2017 (2025) s. 29
  3. Snøskred tar fem liv, linjeomlegging
  4. Skrednett, sjølve kartet
  5. http://aunor.net/2005.11.20/2.htm
  6. http://www.jernbane.net/db/type.asp?ID=162
  7. http://www.bergensregionkart.no/ Høgde over havet
  8. http://no.wikipedia.org/wiki/Hananipatunnelen
  9. http://www.vaksdalhistorielag.org/wiki/index.php?title=Langhelle Frå 1928 har jarnvegen gått i tunnel frå Leinelva til Djupedalen.
  10. http://www.jernbane.net/db/dispenhet.asp?enhet=9053&kat=Stasjoner&katID=5
  11. http://tib.bergen360.no/-/bulletin/show/60340_gamle-vossabanen-ved-hana?ref=mst Truleg lang tunnel (ca 1100 m) bygd truleg før 1951.
  12. http://www.jernbane.net/db/dispenhet.asp?enhet=4537&kat=Stasjoner&katID=5
  13. http://www.nebysamlingene.com/jernbane/bergensbanen/trengereid_bergen1.htm
  14. http://www.nrk.no/nyheter/distrikt/hordaland/programmer_nrk_hordaland/sprakspalten/1.6479308
  15. http://www.jernbane.net/db/dispenhet.asp?enhet=9070&kat=Stasjoner&katID=5
  16. http://www.jernbaneverket.no/no/Jernbanen/Stasjonssok/-T-/Takvam/
  17. http://no.wikipedia.org/wiki/Arnanipa_(tunnel)
  18. http://njk.no/gamle-vossebanen-tog-i-vesterled
  19. http://njk.no/gamle-vossebanen-tog-i-vesterled
  20. http://www.bygdanytt.no/artikler/article1164284.ece
  21. http://www.nrk.no/nyheter/distrikt/hordaland/programmer_nrk_hordaland/sprakspalten/1.6246050
  22. http://www.geocaching.com/seek/cache_details.aspx?guid=93f1a061-208c-4604-a1a3-ad0eb06691a7 Lokalisering
  23. http://folk.uib.no/fciop/Downloads/MR/PhotoGallery/Olderhaug1.jpg
  24. http://www.facebook.com/l.php?u=http%3A%2F%2Ffotomuseum.bergen360.no%2F-%2Fimage%2Fshow%2F1924458_jernbanenettet-i-bergen-til-og-med-1964&h=nAQFDclXl
  25. http://fotomuseum.bergen360.no/-/image/show/1987606_jernbanen-paa-tyskebryggen-ca-1910
  26. http://vossebanen.wordpress.com/
  27. http://www.facebook.com/l.php?u=http%3A%2F%2Ffotomuseum.bergen360.no%2F-%2Fimage%2Fshow%2F1924458_jernbanenettet-i-bergen-til-og-med-1964&h=nAQFDclXl
  28. http://www.geocaching.com/seek/cache_details.aspx?guid=93f1a061-208c-4604-a1a3-ad0eb06691a7
  29. http://www.vaksdal.kommune.no/artikkel.aspx?MId1=1&AId=377&Back=1
  30. http://tib.bergen360.no/-/bulletin/show/60340_gamle-vossabanen-ved-hana?ref=mst
  31. http://bergenbibliotek.no/cgi-bin/websok-portal?mode=p&st=p&tnr=147814&tpid=23115 "Fra Roa til Bergen : boken om Bergensbanen", Aspenberg, Nils Carl: «Strekningen forbi Stavenesli er i dag en av de lengste nedlagte strekningene som ligger brakk. I alt er over 50 tunneler tatt ut av bruk. Noen er blitt veitunneler, andre er sprengt bort, men mange ligger fortsatt der, klare til å utforskes for den som vil drive jernbanearkeologi.» "Over 50 tunneler" må vera på heile strekninga Trengereid-Stanghelle.
  32. http://www.u-hb.no/index.php
  33. http://www.nrk.no/sf/leksikon/index.php/Bergensbanen_(Oslo-Bergen)

Bakgrunnsstoff[endre | endre wikiteksten]

Frå 1884 til 1921 gjekk det godstog på Bryggen, det var det såkalte "hamnesporet" som kom frå den gamle stasjonen ved sørsida av Lille Lungegårdsvann. Det gjekk fint å dra godstoga over trebryggene med dei relativt små lokomotiva på den første smalspora banen, men det fungerte ikkje når jernbanen oppgraderte til normalspor i tida før 1909. Etter dette blei derfor vognene dradd over Bryggen med hestar, og trafikken gjekk etterkvart ganske mykje tilbake.  I tre år gjekk det eit sidespor frå Sandvikstrikken ved Mariakirken ned til Bradbenken (1897-1900), men dette var svært ulønnsamt og blei lagt ned.  Den nye trikkelinja på Bryggen opna 22. januar 1923, etter at jernbanetunnelen frå den nye stasjonen til Koengen var opna to år før, og traseen til hamnesporet for jernbanen over Bryggen var ledig. Møhlenpristrikken, linje 3, hadde endestopp i Slottsgaten fram til 1938. Sidan Bryggen stadig blei oversvømt ved stor flo, heva dei då opp gatenivået frå Nikolaikirkealmenningen ut til Dreggsalmenningen. Då blei linje 3 forkorta med 200 meter - så då gjekk ikkje den meir enn halvveges på Bryggen. Linja blei nedlagt 23. februar 1950 og erstatta av Bergens første trolleybuss.  Sjå "Sporveien i Bergen : 1897-1997" av Hodne og Grytten (s.112,117,172,216). http://www.nb.no/nbsok/nb/132ee67b7ad0d70603992585dba4e41b?index=0#133  http://no.wikipedia.org/wiki/Trikken_i_Bergen#Linje_3