Molte

Frå Wikipedia – det frie oppslagsverket
Gå til: navigering, søk
Molte


Rubus chamaemorus close-up.JPG

Systematikk
Rike: Plantae
Klasse: Magnoliopsida
Orden: Rosales
Familie: Rosaceae
Slekt: Rubus
Art: R. chamaemorus
Vitskapleg namn
Rubus chamaemorus

Molte (Rubus chamaemorus) er ein plante i rosefamilien. Det gule bæret smakar godt og vert nytta som mat. Molte er namnet både på planta og bæret. Myrbær er eit anna namn på molte. Det vert særleg brukt om den umogne frukta.

Skildring[endre | endre wikiteksten]

Molteplanten er ein fleirårig urt som gjerne veks på myr. Høgda er 5-20 cm.

Molte har ein krypande jordstengel, og mange blomar kan kome frå same plante. Blomstrane er kvite. På ein enkelt plante er det berre hoblomster eller berre hannblomster, ikkje begge delar. Fruktene, som er samansette av små steinfrukter, vert gule når dei mognar.

Molta har ei karakteristisk utvikling frå blome til moga frukt.

  • Blomen er open
  • Kronblada fell av, og begerblada, hamsen, let seg att.
  • Frukta startar å vekse, kvit til grøn.
  • Ein ser den harde raude frukta, karten, mellom begerblada.
  • Bergerblada rettar seg ut, Frukta er mogen.

Utbreiing[endre | endre wikiteksten]

Nesseby sit komunevåpen.

Molteplanten veks over heile Noreg. Han er å finne i torvmark, på næringsfattig myrjord, og i open skog. I Gudbrandsdalen veks han opp til 1400 m.o.h. På dei høgste veksestadane er plantene ofte sterile.

Elles veks han rund heile den nordlege halvkula. For det meste finn ein molta mellom 55°N og 78°N. I tillegg til Norden, veks han og i Baltikum, gjennom Nord-Russland aust til Stillehavet. Små forekomstar er funne lenger sør, mellom anna i Tysklan. Der kan han finnast i Weser- og Elbe-dalane. I Nord-Amerika veks molte gjennom det meste av Alaska og Canada.

Kultur[endre | endre wikiteksten]

Molta er fylkesblomster i Finnmark. Nesseby kommune har ein molteplante i kommunevåpenet Den finske 2 euro mynten viser molte og molteblome. .

Bruk[endre | endre wikiteksten]

Moltekrem

Bæra vert mellom anna brukt til syltetøy og moltekrem. Dei kan òg brukast til å laga likør av. Molte inneheld mykje C-vitamin. Molta har vore viktig for den nordlegaste delen av Noreg. Difor er det forbod mot å plukke molte på annan manns molteland. Dette gjeld i Finnmark, Troms og Nordland[1]. Tidlegare var det forbod mot å plukke moltekart over heile landet. Den lova vart vekkteka då det ikkje ser ut som molteplanten tek skade av kartplukking, noko ein tidlegare trudde.

Kjelder[endre | endre wikiteksten]

Fotnotar[endre | endre wikiteksten]

Bakgrunnsstoff[endre | endre wikiteksten]

Commons-logo.svg Commons har multimedia som gjeld: Molte