Urnes stavkyrkje
| Urnes stavkyrkje | ||
 |
||
|
Urnes stavkyrkje (2009) |
||
| Generelt | ||
| Kyrkjesamfunn: | ||
| Bispedøme: | Bjørgvin | |
| Prosti: | Indre Sogn | |
| Prestegjeld: | Hafslo | |
| Fellesråd: | Luster | |
| Sokn: | Solvorn | |
| Innvigd: | På 1130-talet | |
| Endringar: | Noko ombygd på 1600-talet | |
| Kyrkjegard: | Ved kyrkja | |
| Arkitektur | ||
| Type: | Langkyrkje | |
| Teknikk: | Stavverk | |
| Materiale: | Tre | |
| Mål: | Skipet: 8,8 m x 6,7 m Koret: 6,3 m x 4,4 m/3,8 m Takhøgd i skipet: 10,7 m[1] |
|
| Takryttar: | Over vestre enden av skipet | |
| Portal: | Portal frå siste halvdel av 1000-talet | |
| Skip: | Treskipa | |
| Kyrkjerommet | ||
| Altartavle: | 1699 | |
| Diverse: | Krossfestingsgruppe av tre frå 1100-talet. Den eldste stavkyrkja. På Unesco si verdsarvliste frå 1979. |
|
 |
||
Urnes stavkyrkje er ei stavkyrkje på Ornes i Luster kommune i Sogn og Fjordane fylke.
Innhaldsliste |
[endre] Historie
Kyrkja vart bygd kring 1100–1150 og er rekna for å vera den eldste stavkyrkja i Noreg. Kyrkja er ein lekk mellom kunsten i vikingtida med typisk dyreornamentikk, som vert kalla urnesstil, og den kristne stavkyrkjearkitekturen. Mange forskarar meiner at det på staden har vore ei eller to kyrkjer tidlegare, på 1000-talet. Den nordlege portalen i urnesstil kan vera frå denne tida. Portalen har tidlegare stått i ein annan bygning, slik det går fram av at portalvangane er skorne litt respektlaust av for å passe inn i kyrkjeveggen.
Ei kyrkje på Ornes er første gong nemnt i 1323, då presten sira Erlender a Ornesi er nemnt i eit brev.[1][2]
Etter reformasjonen på 1500-talet blei korveggen mellom koret og skipet fjerna, og det vart opna lysgluggar. I 1607 vart veggene i koret måla. Ifølgje ein rapport frå 1665 var det då nyleg sett inn ein kvelv over alteret, men det draup likevel ned i koret og på preikestolen. I 1722 blei kyrkja skildra som «en gammel Stavekirke med Svale rundenom og et Taarn ovenpaa».[1] Kyrkja hadde då altså framleis ein svalgang, som no er borte, unnateke på vestsida. Rundt 1850 vart kyrkja selt for 20 spesidalar. Fortidsminneforeningen kjøpte kyrkja i 1881. Dei fjerna det innlagte loftet, som ikkje var originalt, og lysgluggane frå etter reformasjonen.[1]
Urnes stavkyrkje vart i 1979 teke med på UNESCO si verdsarvsliste.
Stavkyrkja er eigd av Fortidsminneforeningen. Ho vert nytta til kyrkjelege handlingar berre av og til.
-
Teikning av F.W. Schiertz til I. C. Dahl si stavkyrkjebok Dresden 1837
-
Urnes stavkyrkje
-
Biskop eller kanskje pilegrim på eit kapitel på toppen av ein av stavane
-
Kapitel med kentaur
-
Kapitel med planteornamentikk
-
Portalen som er opphavet til nemninga urnesstil.
-
Bronsespenne i urnesstil frå vikingtida (1000-talet). Nationalmuseet, København.
-
Madonna frå Urnes i Bergen Museum
[endre] Kjelder
[endre] Fotnotar
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 Lorentz Dietrichson, De norske stavkirker (Kristiania og Kjøbenhavn, 1892)
- ↑ Primærkjelde i Diplomatarium Norvegicum VII, 98
[endre] Litteratur
- Christie, Håkon. 2009. Urnes stavkirke : den nåværende kirken på Urnes. Oslo: Pax Forlag/Riksantikvaren. ISBN 978-82-530-3245-0
[endre] Bakgrunnsstoff
- Riksantikvaren - Urnes stavkirke
- Fortidsminneforeningen Urnes stavkirke
- Undervisning NRK
- stavkirke.org Urnes
- Konservering av Kalevarigruppen
|
|
|---|
| Hafslo · Solvorn · Urnes stavkyrkje · Veitastrond |
|
|
|---|
| Dale · Fet · Fortun · Gaupne gamle · Gaupne nye · Hafslo · Joranger · Jostedal · Nes · Solvorn · Urnes stavkyrkje · Veitastrond |
|
|
|---|
| Bakka · Borgund nye · Borgund stavkyrkje · Dale · Farnes · Fet · Fjærland · Flåm · Fortun · Gaupne nye · Gaupne gamle · Hafslo · Hauge · Joranger · Jostedal · Kaupanger · Leikanger · Nes · Norum · Solvorn · Stedje · Tønjum · Undredal · Urnes · Vangen · Veitastrond · Årdal |
|
|
|---|
| Borgund · Eidsborg · Flesberg · Garmo · Gol · Grip · Haltdalen · Hedalen · Hedared · Heddal · Hegge · Hopperstad · Høre · Høyjord · Kaupanger · Kvernes · Lom · Lomen · Nore · Reinli · Ringebu · Rollag · Rødven · Røldal · Torpo · Undredal · Urnes · Uvdal · Vang · Øye |
