Wikipedia:Utvald artikkel

Frå Wikipedia – det frie oppslagsverket
(Omdirigert frå Wikipedia:Vekas artikkel)
Hopp til navigering Hopp til søk
Snarvegar:
WP:VA
WP:UA

Utvald artikkel: det beste frå vår eigen wiki
- og eit skandinavisk samarbeid

Utvald artikkel er ein bolk på hovudsida som vert oppdatert ein gong i veka med dei første avsnitta frå ein utvald artikkel i lag med eit bilete. Alle artiklar som har ei viss lengd og ein illustrasjon kan bli utvald artikkel i ei veke. Nominering av nye kandidatar og diskusjon kan leggjast til på Wikipedia:Utvald artikkel/Kandidatar.

Dersom du ønskjer å føreslå ein særskild artikkel for ei særskild veke, kan legge inn eit forslag i kandidatkalenderen. Sjå årsarkivet for artiklar og diskusjonar, der du óg finn peikarar du kan legga inn forslag eller artikkelsnuttar på.

Nynorsk Wikipedia har óg artiklar frå dei andre skandinaviske wikipediaene på framsida. Desse artikla vert kopierte over frå våre nabospråk, på grunnlag av kva artikkel som er valt ut der.

Utvald artikkel[endre wikiteksten]

Utvald artikkel Bullet blue.png Kandidatar Bullet blue.png Kalender

Arkiv: 20042005200620072008200920102011201220132014201520162017201820192020


I dag er det fredag, 3. april 2020Oppdater sida

til da | til nb | til sv

Den noverande versjonen av denne bolken på hovudsida er om Adventure Time:

Adventure Time-logo

Adventure Time er ein amerikansk animert fjernsynsserie skapt av Pendleton Ward for Cartoon Network. Serien følgjer eventyra til ein gut med namnet Finn (spelt av Jeremy Shada) og bestevennen og adoptivbroren hans, Jake (John DiMaggio), ein magisk bulldogg som kan endre form og storleik når han vil.

Serien er basert på ein kortfilm frå 2007, som vart produsert for Nicktoons og Random! Cartoons. Etter at han vart ein viral suksess på internettet, bestilte Caroon Network produksjonen av ein full serie basert på kortfilmen. Adventure Time hadde førehandsvising 11. mars 2010 og offisiell premiere 5. april 2010. Seriefinalen «Come Along With Me» vart send 3. september 2018, og serien hadde då kome opp i 283 episodar fordelte på ti sesongar.

Adventure Time har vore ein sjåarsuksess for Cartoon Network og nokre episodar har tiltrekt over tre millionar sjåarar. Trass i at serien hovudsakleg framstår som retta mot barn, har han utvikla ein tilhengjarskare blant tenåringar og vaksne. Serien har fått positive omtalar og vunne ei rekkje utmerkingar, mellom anna åtte Primetime Emmy Awards. Les meir …

vis åleinediskusjonendredawikinowikisvwiki

Bolken neste veke er om Eggemysteriet:

Teikningar av ulike fugleegg frå British Museum

Eggemysteriet er ein teikneserie med Donald Duck, skriven og teikna av Carl Barks. Teikneserien vart utgjeven i 1949 under tittelen Lost in the Andes! og handlar om Donald og nevøane hans, Ole, Dole og Doffen, som reiser til Andesfjella for å finna opphavet til mystiske firkanta egg dei oppdaga på eit museum.

Teikneserien kom ut i Noreg i bladet Donald Duck & Co nr. 13–17 våren 1963, som er publisert på bokmål, og vekte åtgaum for bruken av nynorsk i omsetjinga. Firkantfolket i historia snakkar nynorsk med vossasvip, som dei lærte av ein oppdikta professor frå Voss. Enkelte nynorskfolk tok det ille opp at språket vart knytt til eit snodig folk i ein avsides landsby og på denne måten gjort til lått. Donald-nummera med firkantfolket vart same året tekne av hyllene i bibliotek i Oslo, etter fleire protestar.

Eggemysteriet er i dag mellom dei mest kjende Donald Duck-historiene og er rekna som ein teikneserieklassikar. Don Rosa likte historia såpass mykje at han laga to relaterte teikneseriar – The Son of the Sun («Solens sønn») og Return to Plain Awful («Tilbake til Gufseplassen»), ein oppfølgjar til Eggemysteriet. Les meir …

vis åleinediskusjonendredawikinowikisvwiki

Utvald bokmålsartikkel[endre wikiteksten]

Utvald bokmålsartikkel-arkiv: 20052006200720082009201020112012201320142015201620172018
hent frå nb

Den noverande versjonen av denne bolken på framsida er:

Adenauer i 1952

Konrad Adenauer (1876–1967) var Forbundsrepublikken Tysklands første forbundskansler 1949–1963, og samtidig landets første utenriksminister 1951–1955.

Som medlem av Deutsche Zentrumspartei var Adenauer tidlig en fremstående politiker. Han var overborgermester i Köln 1917–1933 og president i det prøyssiske statsråd 1921–1933. Under nasjonalsosialismen ble han fratatt alle embeter, og satt i perioder også arrestert.

Adenauer oppnådde gjennom Parisavtalene (1954) politisk selvstendighet for Vest-Tyskland. Han bidro til å knytte landet til Vesten, og arbeidet konsekvent for europeisk integrasjon. Under Adenauer ble sosial markedsøkonomi innført, og Tyskland hadde stor økonomisk vekst, gjerne kalt «Wirtschaftswunder». Les mer her

visnowikidawikisvwiki

Versjonen av denne bolken på framsida neste veke er:

Tyndall var professor ved Royal Institution i 34 år

John Tyndall (1820–1893) var en irsk fysiker som gjorde betydelige bidrag innenfor flere forskjellige felter, spesielt elektromagnetisk stråling og atmosfærefysikk.

Han ble første gang kjent da han i 1850-årene utførte studier vedrørende diamagnetisme. Senere gjorde han oppdagelser innenfor infrarød stråling, og dette sett i sammenheng med de fysiske egenskapene til luft. Tyndalls bøker ga et bredt publikum innsikt i banebrytende oppdagelser innenfor eksperimentell fysikk på 1800-tallet.

Han deltok i viktoriatidens debatt vedrørende evolusjonsteorien, og skillet mellom tro og vitenskap. Han var også en pioner innenfor fjellklatring. Les mer her

visnowikidawikisvwiki

Utvald dansk artikkel[endre wikiteksten]

Utvald dansk artikkel-arkiv: 20052006200720082009201020112012

hent frå da

Den noverande versjonen av denne bolken på framsida er:

En planets bane jf. Keplers 1. lov. Planetens omløbsbane er elliptisk, og Solen sidder i det ene af to brændpunkter.

Keplers love er tre love fremsat af den tyske astronom Johannes Kepler. De er hovedsagelig baseret på Tycho Brahes omfattende observationer af planeterne og beskriver, hvordan planeterne bevæger sig i deres baner omkring Solen.

De tre love lyder: 1) Alle planeter følger baner med facon som en ellipse, med Solen i det ene af ellipsens to brændpunkter. 2) Inden for lige lange tidsrum vil linjen mellem Solens centrum og en planets centrum overstryge samme areal. En planet har dermed højest hastighed, når den er tættest på Solen og mindst hastighed, når den er længst fra Solen. 3) Hvis en planet med omløbstiden følger en ellipseformet bane, hvis halve storakse er , vil omløbstiden i anden være proportional med storaksen i tredje. En planets omløbstid vokser således med planetens middelafstand fra Solen.

Selvom lovene oprindeligt blev formuleret for Solsystemet, har de vist sig at gælde for et hvilket som helst gravitationelt to-legeme-system, hvis relativistiske effekter kan ignoreres. Lovene kan udledes fra Newtons tyngdelov. Læs mere

visdawikinowikisvwiki

Versjonen av denne bolken på framsida neste veke er:

Johannes V. Jensen, 1944.

Johannes V. Jensen (1873–1950) var en dansk forfatter, der i 1944 modtog Nobelprisen i litteratur.

Jensen voksede op i Farsø i Himmerland som søn af en dyrlæge. Han drog i 1893 til København for at studere medicin. Ved siden af arbejdede han som journalist og fik udgivet sine første romaner. Efter tre års studier opgav han dette for at hellige sig forfattergerningen fuldt ud.

Hans første store roman var Kongens fald (1900-01), der i eftertiden er blevet meget rost. Således blev den ved det seneste århundredskifte af to store dagblade kåret til 1900-tallets bedste danske roman, og den indgår i Kulturkanonen. Af andre værker kan nævnes romancyklussen Den lange rejse (1912-23), og hans mange kortprosaudgivelser med rod i hans fødeegn under fællestitlen Himmerlandshistorier.

Endvidere var han en flittig oversætter, der blandt andet oversatte forfattere som Whitman og Kipling til dansk. Dertil kommer danske udgaver af Islandske sagaer. Læs mere

visdawikinowikisvwiki

Utvald svensk artikkel[endre wikiteksten]

Utvald svensk artikkel-arkiv: 20052006200720082009201020112012
Utvald svensk artikkel velges ut mellom dei artiklane som er utvalde på svensk wikipedia denne veka: her.

Den noverande versjonen av denne bolken på framsida er:

En skiss över Jupiters ringsystem som visar dess fyra huvudkomponenter. Metis och Adrastea delar för enkelhetens skull bana i figuren

Jupiters ringar är ett ringsystem som kretsar runt planeten Jupiter. Det var det tredje ringsystemet som upptäcktes i solsystemet efter Saturnus och Uranus ringar. Första observationen gjordes 1979 av Voyager 1 och de undersöktes grundligt av rymdsonden Galileo på 1990-talet. Det har också observerats av rymdteleskopet Hubble och från jordytan; det senare kräver de kraftigaste tillgängliga teleskopen.

Jupiters ringsystem är svagt och består huvudsakligen av stoft. Det är uppbyggt av fyra huvudkomponenter: En tjock inre torus av partiklar som kallas "haloringen", en relativt ljus och väldigt tunn "huvudring", och två breda och tjocka yttre "spindelvävsringar" som benämnts efter de månar av vars material de består: Amalthea och Thebe.

Huvudringen och haloringen består av stoft som slungats ut från månarna Metis, Adrastea och andra ej observerade kroppar till följd av kraftiga nedslag. Högupplösta bilder som erhölls i februari och mars 2007 av rymdsonden New Horizons avslöjade en rik finstruktur hos huvudringen. Läs mer …

vissvwikidawikinowiki


Versjonen av denne bolken på framsida neste veke er:

Stockholms stadshus är ett exempel på svensk nationalromantik.

Arkitekturen i Stockholm har präglats av stadens speciella läge mellan Mälaren och Östersjön, av Hansan, av stormaktstiden och industrialismen, av funktionalismen, av spårvagnens, bilens och tunnelbanans framfart samt av en stark vilja att forma staden till en för sin tid modern levnadsplats.

Utländska trender kom vanligtvis lite senare till Sverige och anpassades då till svensk smak och svensk tradition, där exempelvis neoklassicism blev till svensk gustaviansk stil och 1920-talsklassicism med art déco blev till en egen stilriktning, Swedish grace.

Stockholms historiska bebyggelse är i stort bevarad, mycket beroende på att staden undsluppit förstöring genom krig, som drabbat så många andra städer i Europa. Sedan år 2010 arrangerar Stockholms stad en för allmänheten öppen tävling om Årets Stockholmsbyggnad. Läs mer …

vissvwikidawikinowiki

Veke 16[endre wikiteksten]

Utvald nynorskartikkel nnwiki nowiki dawiki svwiki
Utvald bokmålsartikkel nnwiki nowiki dawiki svwiki
Utvald dansk artikkel nnwiki nowiki dawiki svwiki
Utvald svensk artikkel nnwiki nowiki dawiki svwiki

Veke 17[endre wikiteksten]

Utvald nynorskartikkel nnwiki nowiki dawiki svwiki
Utvald bokmålsartikkel nnwiki nowiki dawiki svwiki
Utvald dansk artikkel nnwiki nowiki dawiki svwiki
Utvald svensk artikkel nnwiki nowiki dawiki svwiki