Wikipedia:Utvald artikkel

Frå Wikipedia – det frie oppslagsverket
Hopp til navigering Hopp til søk
Snarvegar:
WP:VA
WP:UA

Utvald artikkel: det beste frå vår eigen wiki
- og eit skandinavisk samarbeid

Utvald artikkel er ein bolk på hovudsida som vert oppdatert ein gong i veka med dei første avsnitta frå ein utvald artikkel i lag med eit bilete. Alle artiklar som har ei viss lengd og ein illustrasjon kan verta utvald artikkel i ei veke. Nominering av nye kandidatar og diskusjon kan leggjast til på Wikipedia:Utvald artikkel/Kandidatar.

Dersom du ønskjer å føreslå ein særskild artikkel for ei særskild veke, kan du leggja inn eit forslag i kandidatkalenderen. Sjå årsarkivet for artiklar og diskusjonar, der du òg finn peikarar du kan leggja inn forslag eller artikkelsnuttar på.

Nynorsk Wikipedia har òg artiklar frå dei andre skandinaviske wikipediaene på framsida. Desse artiklane vert kopierte over frå våre nabospråk, på grunnlag av kva artikkel som er vald ut der.

Utvald artikkel[endre wikiteksten]

Utvald artikkel Bullet blue.png Kandidatar Bullet blue.png Kalender

Arkiv: Utvalde artiklar: 200420052006200720082009201020112012201320142015201620172018201920202021

Diskusjonar: 200720082009201020112012201320142015201620172018201920202021



I dag er det tysdag, 26. oktober 2021Oppdater sida

til da | til nb | til sv

Den noverande versjonen av denne bolken på hovudsida er om The Maid Freed from the Gallows:

Galge

«The Maid Freed from the Gallows» er ein hundreår gammal folkesong om ei fordømd ung kvinne som bed nokon å kjøpe henne fri frå bøddelen. I balladesamlinga til folkloristen Francis James Child er han nummer 95. Balladen har eksistert i mange variantar i forskjellige land, og er omskriven i mange format. Dei mange ulike versjonane har liknande innhald. Ei møy (ei ung ugift kvinne) eller ein mann skal snart hengast (i mange variantar er ikkje grunnen nemnd), og bed bøddelen, eller dommaren, om å venta på ein person som kan betala muting eller løysepengar.

Songen vart spela inn i 1939 som «The Gallis Pole» av visesongaren Huddie «Leadbelly» Ledbetter, men den mest kjende versjonen er frå 1970 av av det engelske rockebandet Led Zeppelin, som kalla han «Gallows Pole» på albumet Led Zeppelin III. Denne var basert på eit arrangement av Fred Gerlach. Les meir …

vis åleinediskusjonendredawikinowikisvwiki

Bolken neste veke er om Russisk kultur:

Vasilijkatedralen

Russisk kultur er kulturen til folkegruppa russarar og dei mange andre folkegruppene i Russland. Kulturen har rike tradisjonar på ei rekkje område, som litteratur, filosofi, musikk, folkedans, ballett, arkitektur, biletkunst, film og animasjon. Innan alle desse områda har Russland hatt betydeleg påverknad på global kultur. Russland har også ein rik materiell kultur og ein lang tradisjon innan vitskap og teknologi.

Russiske statssymbol er mellom anna den austromerske dobbeltørna, kombinert med St. Georg av Moskva i Det russiske riksvåpenet; desse symbola stammar frå tida for Storhertugdømet Moskva. Det russiske flagget dukka opp seint i tsar-tida, og blei mykje brukt i Det russiske imperiet. Av uoffisielle symbol kan ein nemna matrjosjkadokka som eit gjenkjenneleg symbol på Russland, medan tårna til Kreml i Moskva og Vasilijkatedralen i Moskva er dei viktigaste arkitektoniske symbola på landet. Jomfru Maria, heilage Nikolas, apostelen Andreas, heilage Jørgen, heilage Aleksandr Nevskij, heilage Sergius av Radonezj og heilage Serafim av Sarov er vernehelgenar for Russland. Les meir …

vis åleinediskusjonendredawikinowikisvwiki

Utvald bokmålsartikkel[endre wikiteksten]

Utvald bokmålsartikkel-arkiv: 20052006200720082009201020112012201320142015201620172018
hent frå nb

Den noverande versjonen av denne bolken på framsida er:

Disneyskonsernets logo.

Disneys klassikere er Walt Disney Animation Studios helaftens tegnefilmer. Navnet «Disneys klassikere» ble introdusert i 1980-årene. Per 2021 har Disney utgitt 60 offisielle Disney-klassikere.

De fem første Disney-klassikerne, Snehvit og de syv dvergene (1937), Pinocchio (1940), Fantasia (1940), Dumbo (1941) og Bambi (1942), går ofte under betegnelsen «Disneys gullalder». Askepott (1950) var begynnelsen på «den andre gullalderen». Etter at Oscar for beste animasjonsfilm ble etablert i 2001, har tre av filmene vunnet denne prisen: Big Hero 6, Frost og Zootropolis. Skjønnheten og udyret (1991) den eneste av de 60 filmene som har vært nominert til Oscar for beste film. Les mer her.

visnowikidawikisvwiki

Versjonen av denne bolken på framsida neste veke er:

Svømmeren Sarah Sjöström vant «Bragdguldet» både i 2015 og 2017.

Svenska Dagbladets gullmedalje er en pris «för årets främsta svenska idrottsbragd [och] belöning för utomordentligt förtjänstfull tävlingsprestation». Den har blitt delt ut av avisen Svenska Dagbladet siden 1925. Medaljen, som også kalles Bragdguldet, kan gis til et lag eller en individuell utøver. Enkeltutøvere kan ikke motta medaljen mer enn to ganger i løpet av karrieren.

Det svenske Riksidrottsmuseet sier at «Bragdmedaljen är utan tvivel den förnämsta utmärkelsen en svensk idrottsprofil kan få». Prisen ble introdusert i Sverige etter forbilde av en fransk pris. Les mer her.

visnowikidawikisvwiki

Utvald dansk artikkel[endre wikiteksten]

Utvald dansk artikkel-arkiv: 20052006200720082009201020112012

hent frå da

Den noverande versjonen av denne bolken på framsida er:

Ruiner i den gamle hovedstad Ayutthaya.

Thailands historie adskiller sig fra andre lande i Sydøstasien ved, at landet aldrig har været koloniseret. Bortset fra korte perioder af underkastelse over for nabolandet Burma, og den japanske besættelse under 2. verdenskrig, har Thailand været selvstændigt siden 1200-tallet.

Det første thai-rige, Sukhothai, blev dannet 1238 af indvandrere fra det sydlige Kina. Under kong Ramkamhaeng blev riget befæstet, det thailandske skriftsprog indført, og theravadabuddhismen blev statsreligion. Et nyt rige, Ayutthaya, opstod i 1300-tallet og overtog efterhånden magten i området. I 1500-tallet begyndte europæerne at lave handelsaftaler med Ayutthaya. Efterhånden blev dette og andre små bystater for svage, og et samlet Thailand blev dannet i 1782.

Thailand har siden overgang til konstitutionelt monarki i 1932 afholdt en række demokratiske valg, fået ny forfatning og oplevet statskup, begge omkring en snes gange. Læs mere

visdawikinowikisvwiki

Versjonen av denne bolken på framsida neste veke er:

Noomi Rapace spiller Lisbeth Salander i filmatiseringen af Mænd der hader kvinder.

Mænd der hader kvinder (originaltitel: Män som hatar kvinnor) er en kriminalroman skrevet af den svenske journalist og forfatter Stieg Larsson. Ved sin død i november 2004 efterlod Larsson tre ikke hidtil udgivne kriminalromaner, som blev til Millennium-serien. Mænd der hader kvinder er første bind i denne serie; en kriminaltrilogi om makkerparret Mikael Blomkvist og Lisbeth Salander. Romanen udkom i Danmark 2006.

Historien begynder i Stockholm, hvor Mikael Blomkvist påtager sig opgaven at skrive den velhavende familien Vangers historie, men ender i et ondskabsfuldt familiedrama, der involverer en seriemorder. Under opklaringen af mysteriet får Blomkvist assistance af hackeren Lisbeth Salander, der også har sit eget mål.

I Danmark har trilogien solgt over en million eksemplarer, mens den i Skandinavien har solgt over tre millioner eksemplarer. I 2006 modtog romanen Glasnøglen for "Nordens bedste kriminalroman". Bogen er i lighed med resten af Millennium-serien filmatiseret med Michael Nyqvist og Noomi Rapace i hovedrollerne. Læs mere

visdawikinowikisvwiki

Utvald svensk artikkel[endre wikiteksten]

Utvald svensk artikkel-arkiv: 20052006200720082009201020112012
Utvald svensk artikkel velges ut mellom dei artiklane som er utvalde på svensk wikipedia denne veka: her.

Den noverande versjonen av denne bolken på framsida er:

Emma Goldman, omkring 1910

Emma Goldman (1869–1940) var en litauiskfödd anarkist som verkade i USA, känd för sin politiska aktivism, sitt författarskap och sina offentliga tal. Hon drogs till anarkismen efter Haymarketmassakern, och tränades i att hålla offentliga tal av Johann Most, varefter hon blev en välkänd föreläsare och drog till sig åhörarskaror på tusentals människor. Vid den tiden blev hon också älskarinna till Alexander Berkman, som skulle komma att bli hennes närmaste vän och kamrat livet ut. De planerade tillsammans att mörda industrimagnaten Henry Clay Frick, som en "handlingens propaganda". Frick överlevde, men Berkman dömdes ändå till 22 års fängelse. Goldman fängslades själv ett antal gånger under de efterföljande åren, för "anstiftan till upplopp" och illegal utdelning av information om födelsekontroll. Läs mer …

vissvwikidawikinowiki


Versjonen av denne bolken på framsida neste veke er:

Cully Wilson med Seattle Metropolitans säsongen 1916–17.

"Cully" Wilson, född Karl Erlendson (1892–1962), var en kanadensisk professionell ishockeyspelare aktiv åren 1910–1932. Cully Wilson spelade för Toronto Blueshirts, Seattle Metropolitans, Chicago Black Hawks, Calgary Tigers m.fl.

Wilson vann Stanley Cup två gånger, 1914 med Toronto Blueshirts och 1917 med Seattle Metropolitans. Han spelade dessutom Stanley Cup-final med Seattle Metropolitans 1919 och med Calgary Tigers 1924.

Cully Wilson, som kom från en isländsk-kanadensisk familj, var beryktad för sin oömma spelstil och ledde NHA, PCHA och NHL i utvisningsminuter säsongerna 1914–15, 1919 respektive 1919–20. Efter PCHA-säsongen 1919 stängdes Wilson av från spel av ligan sedan han gjort sig skyldig till ett överfall på Vancouver Millionaires center Mickey MacKay. Läs mer …

vissvwikidawikinowiki

Veke 45[endre wikiteksten]

Utvald nynorskartikkel nnwiki nowiki dawiki svwiki
Utvald bokmålsartikkel nnwiki nowiki dawiki svwiki
Utvald dansk artikkel nnwiki nowiki dawiki svwiki
Utvald svensk artikkel nnwiki nowiki dawiki svwiki

Veke 46[endre wikiteksten]

Utvald nynorskartikkel nnwiki nowiki dawiki svwiki
Utvald bokmålsartikkel nnwiki nowiki dawiki svwiki
Utvald dansk artikkel nnwiki nowiki dawiki svwiki
Utvald svensk artikkel nnwiki nowiki dawiki svwiki