Wikipedia:Utvald artikkel

Frå Wikipedia – det frie oppslagsverket
Gå til: navigering, søk
Snarvegar:
WP:VA
WP:UA

Utvald artikkel: det beste frå vår eigen wiki
- og eit skandinavisk samarbeid

Utvald artikkel er ein bolk på hovudsida som vert oppdatert ein gong i veka med dei første avsnitta frå ein utvald artikkel i lag med eit bilete. Alle artiklar som har ei viss lengd og ein illustrasjon kan bli utvald artikkel i ei veke. Nominering av nye kandidatar og diskusjon kan leggjast til på Wikipedia:Utvald artikkel/Kandidatar.

Dersom du ønskjer å føreslå ein særskild artikkel for ei særskild veke, kan legge inn eit forslag i kandidatkalenderen. Sjå årsarkivet for artiklar og diskusjonar, der du óg finn peikarar du kan legga inn forslag eller artikkelsnuttar på.

Nynorsk Wikipedia har óg artiklar frå dei andre skandinaviske wikipediaene på framsida. Desse artikla vert kopierte over frå våre nabospråk, på grunnlag av kva artikkel som er valt ut der.

Utvald artikkel[endre wikiteksten]

Utvald artikkel Bullet blue.png Kandidatar Bullet blue.png Kalender

Arkiv: 200420052006200720082009201020112012201320142015201620172018


I dag er det onsdag, 25. april 2018Oppdater sida

til da | til nb | til sv

Den noverande versjonen av denne bolken på hovudsida er om Kate Bush:

Kate Bush i 1986

Kate Bush (fødd 1958) er ein engelsk songar-låtskrivar, musikar, dansar og plateprodusent. Sidan debuten i 1978 har ho vore kjend for ein eklektisk musikkstil som blandar rock, folkemusikk og klassisk musikk, ein særeigen, falsettprega vokal og ein eigen visuell stil prega av mimikk og moderne dans.

Bush blei den første kvinnelege artisten til å nå toppen av den britiske singellista med ein sjølvskriven song då debutsingelen hennar «Wuthering Heights» låg på førsteplassen i fire veker. Ho har sidan gjeve ut tjuefem singlar som nådde den britiske topp 40-lista, mellom dei topp ti-hittane «The Man with the Child in His Eyes», «Babooshka», «Running Up That Hill», «Don't Give Up» (med Peter Gabriel) og «King of the Mountain». Ho har gjeve ut ti studioalbum som alle nådde topp 10-lista i Storbritannia. Med albumet Never for Ever frå 1980 blei Bush den første britiske kvinnelege artisten som toppa den britiske albumlista og den første kvinnelege artisten som gjekk rett inn på førsteplassen. Ho er òg den første (og einaste) kvinnelege artisten som har hatt Topp 5-album på den britiske albumlista i fem tiår på rad.

I 1987 vann Bush BRIT-prisen for beste britiske kvinnelege artist, og i 2002 fekk ho Ivor Novello-prisen for bidrag til britisk musikk. I løpet av karrieren sin har ho vore nominert til tre Grammy-prisar. I 2014 blei ho gjeven den kongelege ordenen Commander of the Order of the British Empire (CBE). I oktober 2017 var ho ein av ei nominerte til å takast med i Rock and Roll Hall of Fame i 2018. Les meir …

vis åleinediskusjonendredawikinowikisvwiki

Bolken neste veke er om Lhotse :

Sørveggen av Lhotse

Lhotse er eit fjell i Himalaya på grensa mellom Khumbu-regionen i Nepal og Tibet i Kina. Med med sine 8 516 moh. er Lhotse det fjerde høgste fjellet i verda. Toppen ligg berre knapt tre kilometer frå Mount Everest, og den vesle avstanden og smålåtne skardhøgda på 610 meter mot Everest gjer at klatrarar reknar Lhotse som ein av dei minst gjeve 8000-meterstoppane.

Det tibetanske namnet på fjellet blir lho rtse med Wylie-translitterering. Det offisielle kinesiske namnet er Lhozê (kinesisk skrift 洛子峰, pinyin Luòzǐ Fēng). Det tibetanske namnet tyder «Sørspissen» og det viser til det nære sambandet med Everest-massivet.

18. mai 1956 vart ein sveitsisk ekspedisjon den første som fekk klatrarar til topps: Ernst Reiss og Fritz Luchsinger som var deltakarar på ein sveitsisk ekspedisjon leia av Albert Eggler. Sven Gangdal blei i mai 2006 den første nordmannen på toppen. I mai 2017 klatra Ingvild Marie Settemsdal opp på både Mount Everest og Lhotse (travers) i løpet av eitt døgn. Også i mai 2017 var Vibeke Andrea Sefland den første norske til å fullbestiga (ikkje travers) to 8000-meterar på ei veke, Lhotse og Everest. Les meir …

vis åleinediskusjonendredawikinowikisvwiki

Utvald bokmålsartikkel[endre wikiteksten]

Utvald bokmålsartikkel-arkiv: 200520062007200820092010201120122013
hent frå nb

Den noverande versjonen av denne bolken på framsida er:

Friidrettsøvelsene foregikk på på Estádio Olímpico João Havelange

Friidrett under Sommer-OL 2016 omfattet 47 forskjellige øvelser; 24 for menn og 23 for kvinner. Usain Bolt fra Jamaica ble mestvinnende utøver med 3 av 3 gull, foran Mohammed Farah med 2 av 2 gull.

USA tok totalt 32 medaljer (13 gull, 10 sølv, og 9 bronse) og opprettholdt sin dominans som den mestvinnende nasjonen i friidrett. Kenya tok 13 medaljer (6–6–1), mens Jamaica endte på en tredjeplass med totalt 11 medaljer (6–3–2).

Øvelsene var preget av at utøverne fra Russland ble utstengt på grunn av den pågående dopingskandalen i landet. Tadsjikistan, Slovakia og Bahrain tok sitt første OL-gull i friidrett under disse lekene. Det ble satt totalt tre verdensrekorder og fem olympiske rekorder. Les mer …

visnowikidawikisvwiki

Versjonen av denne bolken på framsida neste veke er:

Granvin stasjon i 1939

Hardangerbana var en 27,5 km lang, elektrifisert jernbane som gikk mellom Voss stasjon og Eide (Granvin stasjon) ved Granvinfjorden i Hardanger. Banen var i drift fra 1935 til 1988, og var koblet på Bergensbanen på Vossevangen.

Byggingen av banen startet i 1921 under betegnelsen Voss–Eidebanen, men banen ble ikke åpnet før 1. april 1935, da som Granvinbanen. Februar 1936 ble navnet endret til Hardangerbana. Banen var eid av NSB, som også drev passasjertrafikken inntil den ble nedlagt i 1985.

Banen bestod av seks stasjoner, fjorten holdeplasser, fire tunneler og var blant Norges bratteste jernbaner. Hardangerbana var NSBs første bane som ble åpnet elektrifisert. All trafikk opphørte i 1988, og 21 km av banen ble revet i 1991. Les mer …

visnowikidawikisvwiki

Utvald dansk artikkel[endre wikiteksten]

Utvald dansk artikkel-arkiv: 20052006200720082009201020112012

hent frå da

Den noverande versjonen av denne bolken på framsida er:

Skt. Peders Kirke i Næstved

Næstved er en gammel dansk købstad på Sydsjælland nær Susåens udløb. Med sine 43.234 indbyggere (2017) er det Danmarks 15. største by. Næstved er hovedby i Næstved Kommune.

Næstved blev grundlagt i 1135 og blev købstad i 1140. I middelalderen var det en stor by og blandt de vigtigste på Sjælland. I 1600-tallet stoppede byens fremgang for atter at forbedres i slutningen af 1700-tallet, hvor statskasernen, Grønnegades Kaserne, blev grundlagt. Under industrialiseringen voksede befolkningstallet støt. En jernbane og en kanal muliggjorde en egentlig havn med udløb i Karrebæk Fjord.

Næstved er rig på især middelalderlig arkitektur og har flere museer og årlige kulturarrangementer, heriblandt Næstved Festuge. Der er også et stort teater og musikmiljø. Flere større turistattraktioner ligger i umiddelbart nærhed af byen: forlystelsesparken BonBon-Land og Gavnø Slot. Læs mere

visdawikinowikisvwiki

Versjonen av denne bolken på framsida neste veke er:

Karl Marx

Karl Marx (1818-1883) var en tysk sociolog, politisk økonom og politisk filosof.

Karl Marx er, sammen med Friedrich Engels, grundlægger af, hvad han selv kaldte for, den videnskabelige socialisme. Denne socialisme tog ideologisk udgangspunkt i den såkaldte utopiske socialisme, men kombinerede denne ideologi med en økonomisk og sociologisk teori for den historiske udvikling. Marx påstod deri at samfundene udvikler sig som resultat af samfundsklassernes indbyrdes kampe om herredømmet. Denne udvikling ville ifølge teorien nå sit højeste stadie med det kommunistiske samfund, hvor proletariatet (de besiddelsesløse, arbejderklassen) havde erobret magten over produktionsmidlerne og stillet dem i hele befolkningens tjeneste. Den såkaldt videnskabelige socialisme er i eftertiden også blevet kendt under betegnelsen marxisme. Karl Marx og Friedrich Engels samlede disse ideer i 1848 Det Kommunistiske Manifest.

Karl Marx var i sin levetid en relativt ukendt skikkelse uden for de socialistiske kredse, men kort tid efter hans død begyndte hans tanker at få stor indflydelse på en større del af arbejderbevægelsen i mange lande. I 1917 førte den russiske revolutionen til at først zaren og senere den provisoriske regering i Rusland blev styrtet, hvilket førte til oprettelsen af Sovjetunionen, der var funderet på marxistiske principper. Læs mere

visdawikinowikisvwiki

Utvald svensk artikkel[endre wikiteksten]

Utvald svensk artikkel-arkiv: 20052006200720082009201020112012
Utvald svensk artikkel velges ut mellom dei artiklane som er utvalde på svensk wikipedia denne veka: her.

Den noverande versjonen av denne bolken på framsida er:

Orakelbensskrift från kung Wu Dings regeringstid

Orakelbensskrift (forenkla kinesisk 甲骨文, pinyin jiǎgǔwén) är en forntida stil av det kinesiska skriftspråket och en del i ursprunget till kinesisk kalligrafi. Stilen har fått sitt namn av att texten är inristad i så kallade orakelben.

Orakelben användes i det antika Kina för att göra spådomar som utlästes ur sprickformationerna efter att orakelbenen spräckts av upphettning. Orakelbensskriften användes huvudsakligen från omkring 1250 f.Kr. till 1046 f.Kr. under Shangdynastin. Skriften levde även till viss del kvar under efterföljande Zhoudynastin fram till att den försvann på 700-talet f.Kr. i takt med att spåmetoderna från I Ching började användas. Orakelbensskriften representerar det äldsta kända kinesiska skriftspråket, även om det finns äldre fynd av fristående skrivtecken. Orakelben har haft en mycket stor betydelse för arkeologer och historiker och är den äldsta skriftliga dokumentationen om den kinesiska historien. Läs mer …

vissvwikidawikinowiki


Versjonen av denne bolken på framsida neste veke er:

Madeiraduva

Madeiraduva (Columba trocaz) är en duva endemisk för ön Madeira. Den är huvudsakligen jämngrå med rosalilaskimrande bröst. Dess skimrande silvergrå halsfläck, avsaknaden av vita tvärband på vingovansidan och annorlunda stjärtteckning skiljer den från ringduvan, som är dess närmsta släkting.

Madeiraduvan är en sällsynt stannfågel som häckar i Madeiras laurisilvaskog, som är en typ av bergsskogar med åretruntgröna lagerträd. Den bygger ett bo av grenar, som ser slarvigt hoprafsat ut, och lägger vanligtvis ett vitt ägg per häckningssäsong. Populationen minskade kraftigt efter människans kolonisering av ögruppen, och arten försvann helt ifrån ön Porto Santo. Största orsaken till minskningen var habitatförstörelse på grund av skogsavverkning. Läs mer …

vissvwikidawikinowiki

Veke 19[endre wikiteksten]

Utvald nynorskartikkel nnwiki nowiki dawiki svwiki
Utvald bokmålsartikkel nnwiki nowiki dawiki svwiki
Utvald dansk artikkel nnwiki nowiki dawiki svwiki
Utvald svensk artikkel nnwiki nowiki dawiki svwiki