Wikipedia:Utvald artikkel

Frå Wikipedia – det frie oppslagsverket
Hopp til navigering Hopp til søk
Snarvegar:
WP:VA
WP:UA

Utvald artikkel: det beste frå vår eigen wiki
- og eit skandinavisk samarbeid

Utvald artikkel er ein bolk på hovudsida som vert oppdatert ein gong i veka med dei første avsnitta frå ein utvald artikkel i lag med eit bilete. Alle artiklar som har ei viss lengd og ein illustrasjon kan bli utvald artikkel i ei veke. Nominering av nye kandidatar og diskusjon kan leggjast til på Wikipedia:Utvald artikkel/Kandidatar.

Dersom du ønskjer å føreslå ein særskild artikkel for ei særskild veke, kan legge inn eit forslag i kandidatkalenderen. Sjå årsarkivet for artiklar og diskusjonar, der du óg finn peikarar du kan legga inn forslag eller artikkelsnuttar på.

Nynorsk Wikipedia har óg artiklar frå dei andre skandinaviske wikipediaene på framsida. Desse artikla vert kopierte over frå våre nabospråk, på grunnlag av kva artikkel som er valt ut der.

Utvald artikkel[endre wikiteksten]

Utvald artikkel Bullet blue.png Kandidatar Bullet blue.png Kalender

Arkiv: 20042005200620072008200920102011201220132014201520162017201820192020


I dag er det onsdag, 22. januar 2020Oppdater sida

til da | til nb | til sv

Den noverande versjonen av denne bolken på hovudsida er om Dagmar av Danmark:

Statue av Dagmar ved Riberhus

Dagmar av Danmark (død 24. mai 1212) var ei dansk dronning gift med kong Valdemar Sejr og mor til prins Valdemar den unge. Dagmar blei fødd i kongsborga Vyšehrad i Praha på slutten 1100-talet som prinsesse Margaretha (Markéta) av Böhmen. Foreldra hennar var Přemysl Ottokar I av Böhmen og den første kona hans, Adelheid av Meissen.

Lite er kjent om dronning Dagmar som person, men ho er framstilt på ein idealisert måte i mange danske folkeviser. Ifølgje Rydårbogen frå 1250 påverka ho Valdemar til å sleppa fri fienden sin, biskop Valdemar av Slesvig, i 1206. Omtalen i folkeviser teikner henne gjerne som ei mild, god, gufryktig og mykje omtykt ideell kristen dronning, ein kontrast til den upopulære etterfølgjaren sin Berengaria (Benggerd). Det er sett opp ein minnestatue av henne på Riberhus. Les meir …

vis åleinediskusjonendredawikinowikisvwiki

Bolken neste veke er om Dorothe Engelbretsdotter:

Dorothe Engelbretsdotter avbilda i førsteutgåva av Taare-Offer

Dorothe Engelbretsdotter (1634–1716) frå Bergen var den første kjende kvinnelege forfattaren frå Noreg. Ho skreiv salmar, høvesdikt og rimbrev. Dikta hennar er barokke og sterkt religiøse, og var svært folkekjære då dei vart gjevne ut. Siælens Sang-Offer er rekna hovudverket hennar. Verket inneheld perikopesalmar, salmar skrivne til bibeltekstar som ein kunne lesa til kyrkjelege høgtidsdagar og sundagar. Mange av dei er også botssalmar eller salmar knytte til ars moriendi, 'kunsten å døy'. Taare-Offer var det andre store verket hennar, og vart trykt for første gong i 1685. Dikta har motiv frå Lukas-evangeliet, kapittel 7,36-50 («Kvinna som fekk syndene sine tilgjevne»).

Dorothe Engelbretsdotter var prestedotter, og vart seinare prestekone før ho levde fleire år som enkje. Ho var ein av dei første kvinnelege forfattarane som klarte å livnæra seg av skrivinga si. I 1684 fekk ho innvilga fullstendig skattefridom på livstid av kongen. Mange ser på skattefridomen som den fyrste diktargasjen gjeven til nokon i Noreg. Les meir …

vis åleinediskusjonendredawikinowikisvwiki

Utvald bokmålsartikkel[endre wikiteksten]

Utvald bokmålsartikkel-arkiv: 20052006200720082009201020112012201320142015201620172018
hent frå nb

Den noverande versjonen av denne bolken på framsida er:

Illustrasjon av John Tenniel til førsteutgaven fra 1865

Alice i Eventyrland (Alice's Adventures in Wonderland) er ei barnebok fra 1865 av den engelske forfatteren Lewis Carroll.

Boka beskriver piken Alices opplevelser i et forvirrende og ulogisk bakvendtland, der mange av figurene er basert på spillkort. Sammen med oppfølgeren Gjennom speilet (1871) regnes boka som et mesterverk i sjangeren drømmelitteratur; bøkene viser gjennom språk og innhold at drømmene har sin egen absurde logikk. Bøkene om Alice illustrerer også den engelske sansen for nonsenslitteratur, med ordspill, parodier og elegant tull. Boka er filmet flere ganger, blant annet en Disney-tegnefilm fra 1951. Les mer her.

visnowikidawikisvwiki

Versjonen av denne bolken på framsida neste veke er:

Hitchcocks Psycho ble kåret til den beste spenningsfilmen

AFI's 100 Years…100 Thrills er en liste over de 100 viktigste spenningsfilmene fra USA; basert på en avstemning blant 1800 bransjefolk i regi av The American Film Institute. Listen ble presentert 12. juni 2001.

Øverst på listen står Psycho, Haisommer og Exorsisten. Ni av filmene på listen var regissert av Alfred Hitchcock. Les mer her.

visnowikidawikisvwiki

Utvald dansk artikkel[endre wikiteksten]

Utvald dansk artikkel-arkiv: 20052006200720082009201020112012

hent frå da

Den noverande versjonen av denne bolken på framsida er:

Sovende isbjørne

Søvn hos dyr kan defineres som en adfærdsmæssig og fysiologisk tilstand som er kendetegnet ved nedsat bevidsthed, lille eller ingen respons på stimuli fra omgivelserne, motorisk passivitet og at den er dagligt regelmæssig,

således at: unddragelse af søvnen fører til en kompensatorisk forøget, længere og dybere søvn efterfølgende, og at individet har en artstypisk kropsstilling under søvnen Læs mere

visdawikinowikisvwiki

Versjonen av denne bolken på framsida neste veke er:

Beersheba i 1917

Slaget om Beersheba blev udkæmpet den 31. oktober 1917, da det egyptiske ekspeditionskorps angreb og erobrede den osmanniske garnison i Beersheba, hvilket udgjorde starten på Sydlige Palæstina Offensiven under Felttoget i Sinai og Palæstina i 1. verdenskrig. Efter vellykkede begrænsede angreb om morgenen med infanteri fra 60. og 74. division af 20. korps fra sydvest, indledte den beredne Anzac division en række angreb. Disse angreb mod de stærke forsvarsstillinger, som dominerede den østlige side af Beersheba, resulterede til sidst i at de blev indtaget sidst på eftermiddagen. Læs mere

visdawikinowikisvwiki

Utvald svensk artikkel[endre wikiteksten]

Utvald svensk artikkel-arkiv: 20052006200720082009201020112012
Utvald svensk artikkel velges ut mellom dei artiklane som er utvalde på svensk wikipedia denne veka: her.

Den noverande versjonen av denne bolken på framsida er:

Carl Piper. Porträtt av David Kock, efter originalmålning av David Klöcker Ehrenstrahl.

Carl Piper (1647–1716) var en svensk greve och statsman samt stamfader för ätten Piper. Han var en av kung Karl XII:s närmaste rådgivare.

Efter Karl XII:s trontillträde 1697 blev han utnämnd till kungligt råd och statsråd samt erhöll friherrlig och grevlig värdighet. År 1705 utnämndes han till överstemarskalk och räknades som Karl XII:s förste minister. Han deltog i fälttåget mot Ryssland men efter slaget vid Poltava 1709 råkade han i rysk fångenskap. Han tillbringade åren i Ryssland med att bistå de övriga svenska krigsfångarna.

Piper utövade ett stort inflytande både hos Karl XI och Karl XII, vilket gjorde honom mycket uppvaktad och avskydd bland svenska ämbetsmän och utländska sändebud. Hans gifte med den förmögna Christina Törne, och hans goda hushållning gjorde honom till en av Sveriges största jorddrottar på sin tid. Läs mer …

vissvwikidawikinowiki


Versjonen av denne bolken på framsida neste veke er:

Slaget vid Helsingborg.

Det danska fälttåget i Skåne och Blekinge 1709–1710 ägde rum mellan 12 november 1709 och 15 mars 1710. Målet var att återta Skånelandskapen som förlorats vid freden i Roskilde 1658. Den danske kungen Fredrik IV hade länge planerat ett anfall mot Sverige, trots att freden i Traventhal år 1700 hade tvingat Danmark ur Stora nordiska kriget. Det förkrossande svenska nederlaget i Poltava juni 1709 gjorde läget allt mer fördelaktigt för en invasion.

12. november 1709 landsteg 16 000 man vid Råå söder om Helsingborg. Svenskarna trycktes tillbaka till Blekinge, men samtidigt pågick det en intensiv verksamhet för att rekrytera och träna nya trupper för att ersätta de som hade utplånats vid Poltava. I januari 1710 kunde Stenbock tåga in i Skåne med sin armé och Reventlow ansåg sig tvungen att dra sig tillbaka med den allt mer försvagade danska invasionsarmén.

De två arméerna möttes slutligen utanför Helsingborg den 28 februari 1710, vilket slutade med en avgörande svensk seger. Detta blev Danmarks sista större kraftsamling att återta Skånelandskapen. Läs mer …

vissvwikidawikinowiki

Veke 6[endre wikiteksten]

Utvald nynorskartikkel nnwiki nowiki dawiki svwiki
Utvald bokmålsartikkel nnwiki nowiki dawiki svwiki
Utvald dansk artikkel nnwiki nowiki dawiki svwiki
Utvald svensk artikkel nnwiki nowiki dawiki svwiki

Veke 7[endre wikiteksten]

Utvald nynorskartikkel nnwiki nowiki dawiki svwiki
Utvald bokmålsartikkel nnwiki nowiki dawiki svwiki
Utvald dansk artikkel nnwiki nowiki dawiki svwiki
Utvald svensk artikkel nnwiki nowiki dawiki svwiki