Wikipedia:Utvald artikkel

Frå Wikipedia – det frie oppslagsverket
Gå til: navigering, søk
Snarvegar:
WP:VA
WP:UA

Utvald artikkel: det beste frå vår eigen wiki
- og eit skandinavisk samarbeid

Utvald artikkel er ein bolk på hovudsida som vert oppdatert ein gong i veka med dei første avsnitta frå ein utvald artikkel i lag med eit bilete. Alle artiklar som har ei viss lengd og ein illustrasjon kan bli utvald artikkel i ei veke. Nominering av nye kandidatar og diskusjon kan leggjast til på Wikipedia:Utvald artikkel/Kandidatar.

Dersom du ønskjer å føreslå ein særskild artikkel for ei særskild veke, kan legge inn eit forslag i kandidatkalenderen. Sjå årsarkivet for artiklar og diskusjonar, der du óg finn peikarar du kan legga inn forslag eller artikkelsnuttar på.

Nynorsk Wikipedia har óg artiklar frå dei andre skandinaviske wikipediaene på framsida. Desse artikla vert kopierte over frå våre nabospråk, på grunnlag av kva artikkel som er valt ut der.

Utvald artikkel[endre wikiteksten]

Utvald artikkel Bullet blue.png Kandidatar Bullet blue.png Kalender

Arkiv: 20042005200620072008200920102011201220132014201520162017


I dag er det tysdag, 21. november 2017Oppdater sida

til da | til nb | til sv

Den noverande versjonen av denne bolken på hovudsida er om Festning:

Mehrangarh festning i India

Festning (også kalla borg, fort og skanse) er militære konstruksjonar og bygningar for forsvar i krig. Menneske har bygd defensive konstruksjonar i mange tusen år og i ulike komplekse utgåver. Festninga sørgjer for å utnytte terrenget og omgjevnadene på ein måte slik at forsvararen betre får utnytta våpen og soldatar. Omgrepet kjem frå latin, fortis, «sterk» og facere, «å lage».

Festningar var særleg viktige i mellomalderen. Dei vart utdaterte då kanonane kom i bruk på 1300-talet. Festningsverk i stål og betong fekk ein renessanse på 1800-talet, men utviklinga i moderne krigføring sidan den første verdskrigen har i hovudsak gjort festningar overflødige. Djupe underjordiske bunkerar kan framleis gje noko vern i moderne krig. Mange historiske festningsverk har i moderne tid blitt store turistattraksjonar. Les meir …

vis åleinediskusjonendredawikinowikisvwiki

Bolken neste veke er om Jiangxi:

Jiangxi i Kina

Jiangxi (江西, Jiāngxī) er ein provins i Folkerepublikken Kina. Provinsen femner eit relativt flatt område frå elvebreiddene til Chang Jiang i nord til høgde- og fjellandet lenger sør. Jiangxi grensar til Anhui i nord, Zhejiang i nordaust, Fujian i aust, Guangdong i sør, Hunan i vest og Hubei i nordvest. Provinsen dekker ei flatevidd på 166 900 km². Folketalet vart i 2013 berekna til 45 millionar.

Elvedalen langs Gan er det sentrale området i Jiangxi, og har historisk vore den viktigaste transportruta retning nord-sør i det sørlege Kina. Korridoren langs Gan er ei av få lettreiste ruter gjennom det elles fjellrike og ulendte terrenget i søraust. Denne korridoren var den primære ruta for handel og kommunikasjon mellom slettene i Nord-Kina og Chiang Jiang-dalen i nord, med landområda i det som i dag er Guangdong-provinsen i sør. Les meir …

vis åleinediskusjonendredawikinowikisvwiki

Utvald bokmålsartikkel[endre wikiteksten]

Utvald bokmålsartikkel-arkiv: 200520062007200820092010201120122013
hent frå nb

Den noverande versjonen av denne bolken på framsida er:

Daguerreotypi av Zachary Taylor i uniform, ca. 1843–1845.

Zachary Taylor (1784–1850) var USAs 12. president fra mars 1849 til sin død i juli 1850. Før han ble president, var Taylor offiser i infanteriet. Innsatsen hans i den meksikansk-amerikanske krigen gjorde ham til folkehelt, hvorpå han ble valgt til president. Taylor var den siste presidenten som ble valgt for whigene.

Taylors familie utvandret til Kentucky da han var barn, og plantasjen deres gjorde dem velstående. Han ble innrullert i hæren i 1808 og gjorde seg bemerket som kaptein i 1812-krigen. Innsatsen hans i den andre seminolekrigen 1835–42 vakte nasjonal oppmerksomhet og gav ham tilnavnet Old Rough and Ready.

Taylor var lite interessert i politikk, og meningene hans var uklare. Motvillig lot Taylor seg overbevise av whigene om å stille som deres kandidat. Taylor inntok en tilbaketrukket rolle som president. Til tross for at han selv kom fra Sørstatene og eide slaver, ville ikke Taylor bidra til å utvide slaveriet. For å unngå en konflikt, oppfordret han nybyggerne i New Mexico og California til å lage grunnlover og søke opptak som delstater. Dette dannet bakteppet for kompromisset av 1850, som ble mulig etter hans død. Les mer …

visnowikidawikisvwiki

Versjonen av denne bolken på framsida neste veke er:

Harry Potter på voksmuseum i Dublin, Irland

Beatrix Potter to Harry Potter var en maleri- og fotografiutstilling på det engelske National Portrait Gallery i 2002. Utstillingen ble presentert som «en markering av barnelitteraturen gjennom et århundre», og omfattet et utvalg av 57 britiske barnebokforfattere fra 1900-tallet – omtalt som «folkekjære forfattere og bokillustratører som har skapt noen av våre mest tidløse barnebokfigurer». Navnelikheten mellom J.K. Rowlings hovedperson Harry Potter fra 1997 og barnebokkunstneren Beatrix Potter, som debuterte i 1902, dannet rammen for 1900-tallets barnelitteratur. Les mer …

visnowikidawikisvwiki

Utvald dansk artikkel[endre wikiteksten]

Utvald dansk artikkel-arkiv: 20052006200720082009201020112012

hent frå da

Den noverande versjonen av denne bolken på framsida er:

Anneke van Giersbergen fra The Gathering var en af de første kvindelige vokalister indenfor gothic metal – noget der nu er meget almindeligt.

Gothic metal er en musikgenre, en undergenre af heavy metal. Den kombinerer den mørke, melankolske gothic rock med de aggressive træk fra heavy metal. Genren opstod i 1990'erne, hvor den udsprang fra death/doom metal. Gothic metal-bands er kendt for at indføre den gotiske musikstil til forskellige former for heavy metal. Sangteksterne er generelt melodramatiske og sørgmodige med inspiration fra gotisk fiktion.

Blandt pionererne indenfor gotisk metal er Paradise Lost, My Dying Bride og Anathema fra England. Andre pionerer fra den første halvdel af 1990'erne inkluderer Type O Negative fra USA, Tiamat fra Sverige og The Gathering fra Holland. En andet vigtigt band, det norske Theatre of Tragedy, skabte begrebet "skønheden og udyret," en musikstil som æstetisk kombinerer aggressive mandlige vokaler med rene kvindelige vokaler.

I det 21. århundrede har gothic metal flyttet sig tættere på Europas mainstreammusik, særligt i Finland, hvor grupper som The 69 Eyes, Entwine og Sentenced har udgivet hitsingler eller album, der toppede hitlisterne. Læs mere

visdawikinowikisvwiki

Versjonen av denne bolken på framsida neste veke er:

Portræt af L.A. Ring af Knud Larsen, 1901.

Laurids Andersen Ring (1865-1922) var en af dansk kunsts største malere ved indgangen til det 20. århundrede. Han var en pioner inden for såvel symbolisme og socialrealisme i dansk kunst. Hans maleri Sommerdag ved Roskilde Fjord regnes blandt et af dansk kulturhistories absolutte hovedværker og blev indlemmet i Den Danske Kulturkanon i 2006. Ring var erklæret ateist og dybt engageret i bøndernes og arbejdernes kamp for sociale og økonomiske forbedringer.

Rings første udstilling fandt sted i 1882, men først mod slutningen af 1880'erne begyndte han at høste anerkendelse for sit arbejde. I århundredets slutning blev Ring optaget af de fattiges vilkår, hvilket satte sit præg på hans kunst. En ulykkelig forelskelse i hustruen til en ven i København prægede ham i de samme år, men efter en studietur til Italien mødte han den unge Sigrid Kähler, som han giftede sig med. Det gav et lysere udtryk i Rings malerier, men Kähler døde efter blot fire års ægteskab. De sidste år af sit liv levede Ring ret roligt som en efterhånden ganske anerkendt kunstner. I nutiden er Ring højt estimeret og repræsenteret på næsten alle kunstmuseer i Danmark. Læs mere

visdawikinowikisvwiki

Utvald svensk artikkel[endre wikiteksten]

Utvald svensk artikkel-arkiv: 20052006200720082009201020112012
Utvald svensk artikkel velges ut mellom dei artiklane som er utvalde på svensk wikipedia denne veka: her.

Den noverande versjonen av denne bolken på framsida er:

Konserthusets fasad mot sydväst och Stora salens interiör mot väst.

Stockholms konserthus ligger i Stockholms centrum vid Hötorget. Byggnaden uppfördes åren 1924–1926 efter ritningar av arkitekt Ivar Tengbom.

Byggnaden, som invigdes 1926, räknas som ett av de mest framstående exemplen på den svenska 1920-talsklassicismen och var en av de första byggnaderna i Sverige särskilt avsedda för orkestermusik. Konserthuset i Stockholm har som ett musikens hus, men även som enskilt byggnadsverk, få motsvarigheter vare sig i Sverige eller utomlands. Flera av 1920-talets främsta svenska konstnärer bidrog till interiörens utformning där Grünewaldsalen räknas till höjdpunkten. Med Konserthuset och varuhuset PUB, som uppfördes samtidigt, fick Hötorget ett helt nytt utseende.

Sedan 1926 utdelas Nobelprisen i medicin, fysik, kemi och litteratur den 10 december varje år i Stockholms konserthus. Polar Music Prize, Litteraturpriset till Astrid Lindgrens minne och Augustpriset utdelas också här.

Konserthusbyggnaden är blåklassad av Stadsmuseet i Stockholm som en kulturhistoriskt värdefulla byggnad. Läs mer …

vissvwikidawikinowiki


Versjonen av denne bolken på framsida neste veke er:

Ryland-fragmentet Papyrus52 på John Rylands Library i Manchester England.

Papyrus P52 är ett litet papyrusfragment med grekisk text från Johannesevangeliets 18:e kapitel, delar av verserna 31–33 och 37–38. Det är allmänt ansett som det äldsta kända [textvittnet till Johannesevangeliet och till någon av Nya Testamentets böcker över huvud taget. Genom handskriftsanalys har fragmentet daterats till första halvan av 100-talet, och det uppges ofta ha skrivits cirka 125–150. Det kan emellertid inte dateras med större noggrannhet än till någon gång under perioden sent nollhundratal till tidigt 200-tal (cirka 90–220), även om det i modern tid oftast förlagts till någon gång i perioden från tidigt till sent 100-tal, framför allt under den första halvan av 100-talet.

Den kreditkortsstora lämningen av den ursprungliga handskriften förvaras i dag på John Rylands Library i Manchester. Fragmentets höjd är knappt 8,9 centimeter, dess bredd 6 centimeter, och det kommer från en bok, en så kallad kodex. Genom beräkningar av meningarnas fulla längd på både fram- och baksidorna, har kodexen uppskattats till att ha varit drygt 21 centimeter hög och cirka 20 centimeter bred. Läs mer …

vissvwikidawikinowiki

Veke 49[endre wikiteksten]

Utvald nynorskartikkel nnwiki nowiki dawiki svwiki
Utvald bokmålsartikkel nnwiki nowiki dawiki svwiki
Utvald dansk artikkel nnwiki nowiki dawiki svwiki
Utvald svensk artikkel nnwiki nowiki dawiki svwiki