Hopp til innhald

Distrikt på New Zealand

Frå Wikipedia – det frie oppslagsverket

Distrikt eller Territorial authorities er det nest øvste nivået av lokalstyre på New Zealand, etter regionane (Regional Councils). Det er 73 distrikt: 16 bydistrikt (Cities), 56 district council, og Chatham Islands Council. I fire av distrikta (Nelson City Council, Gisborne, Tasman, og Marlborough) utøver det styrande organet også funksjonane til eit regionstyre, områda med dette styresettet vert på engelsk kalla unitary authorities, einskapleg forvalting eller territoriale regionar. Distrikta er ikkje eintydige underinndelingar innanfor regionane, etter som fleire av dei ligg under meir enn ein region. Taupo District Council utmerkjer seg ved å liggja innanfor grensene til fire ulike regionar (sjå under). Regionane baserer seg på nedslagsfelt til vassdrag, medan distrikta er avgrensa etter lokale tilhøve som samfunnsutbygging og kommunikasjonstilgang, til dømes tilgang til vegnettet. Regionane har ansvar for administrasjonen av mange miljøaktivitetar og offentleg transport, medan distrikta administrer det lokale vegnettet og friområde, avløp, byggeløyve, bruk av landområde og lokale sider ved resursstyring og andre lokalsaker.

Distrikt

[endre | endre wikiteksten]

Nordøya

[endre | endre wikiteksten]
Namn Sete Areal (km2)[1] Folketal Folketettleik (/km2) Region(ar) Merknader
Far North District Kaikohe 7 505 57 900 7,71 Northland
Whangarei District Whangarei 3 314 78 200 23,60 Northland
Kaipara District Dargaville 3 122 18 600 5,96 Northland
Rodney District Orewa 2 497 96 400 38,61 Auckland Vert innlemma i eit nytt Auckland territorial authority i 2010.
Auckland City Auckland 1 059 438 100} 413,69 Auckland Omfattar Waiheke Island, Great Barrier Island og dei fleste andre øyene i Haurakigolfen.
Vert innlemma i eit nytt Auckland territorial authority i 2010.
North Shore City Takapuna 130 223 000 1 715,38 Auckland Vert innlemma i eit nytt Auckland territorial authority i 2010.
Waitakere City Henderson 367 221 400 548,77 Auckland Vert innlemma i eit nytt Auckland territorial authority i 2010.
Manukau City Manukau 551 362 000 656,99 Auckland Vert innlemma i eit nytt Auckland territorial authority i 2010.
Papakura District Papakura 123 48 300 392,68 Auckland Vert innlemma i eit nytt Auckland territorial authority i 2010.
Franklin District Pukekohe 2 190 63 200 28,86 Waikato (60,18%)
Auckland (39,82%)		 Vert delt mellom eit nytt Auckland territorial authority og Waikato District i 2010.
Thames-Coromandel District Thames 3 193 26 800 8,39 Waikato
Hauraki District Paeroa 1 186 17 750 14,97 Waikato
Waikato District Ngaruawahia 3 189 46 800 14,68 Waikato Vil omfatta ein del av det noverande Franklin District etter danninga av eit nytt Auckland territorial authority i 2010.
Matamata-Piako District Matamata 1 755 31 400 17,89 Waikato
Hamilton City Hamilton 94 138 500 1 473,40 Waikato
Waipa District Te Awamutu 1 473 44 700 30,35 Waikato
South Waikato District Tokoroa 1 814 22 800 12,57 Waikato
Otorohanga District Otorohanga 2 063 9 220 4,47 Waikato
Waitomo District Te Kuiti 3 551 9 600 2,70 Waikato (94,87%)
Manawatu-Wanganui (5,13%)
Taupo District Taupo 6 955 33 500 4,82 Waikato (73,74%)
Bay of Plenty (14,31%)
Hawke's Bay (11,26%)
Manawatu-Wanganui (0,69%)
Western Bay of Plenty District Greerton, Tauranga City 2 120 44 400 20,94 Bay of Plenty
Tauranga City Tauranga 168 110 500 657,74 Bay of Plenty
Opotiki District Opotiki 3 098 9 060 2,92 Bay of Plenty
Whakatane District Whakatane 4 441 34 400 7,75 Bay of Plenty
Rotorua District Rotorua 2 614 68 000} 26,01 Bay of Plenty (61,52%)
Waikato (38,48%)
Kawerau District Kawerau 22 7 050 320,45 Bay of Plenty
Gisborne District Gisborne 8 351 45 900 5,50 Unitary authority
Wairoa District Wairoa 4 124 8 480 2,06 Hawke's Bay
Hastings District Hastings 5 218 73 800 14,14 Hawke's Bay
Napier City Napier 106 56 900 536,79 Hawke's Bay
Central Hawke's Bay District Waipawa 3 324 13 300 4,00 Hawke's Bay
New Plymouth District New Plymouth 2 225 71 800 32,27 Taranaki
Stratford District Stratford 2 161 9 100 4,21 Taranaki (68,13%)
Manawatu-Wanganui (31,87%)
South Taranaki District Hawera 3 577 26 700 7,46 Taranaki
Ruapehu District Taumarunui 6 730 13 650 2,03 Manawatu-Wanganui
Rangitikei District Marton 4 476 14 950 3,34 Manawatu-Wanganui (86,37%)
Hawke's Bay (13,63%)
Wanganui District Wanganui 2 372 43 400 18,30 Manawatu-Wanganui
Manawatu District Feilding 2 628 29 300 11,15 Manawatu-Wanganui
Palmerston North City Palmerston North 337 79 300 235,31 Manawatu-Wanganui
Tararua District Dannevirke 4637 17 750 4,06 Manawatu-Wanganui (98,42%)
Wellington (1,58%)
Horowhenua District Levin 1 066 30 600 28,71 Manawatu-Wanganui
Masterton District Masterton 2 298 23 100 10,05 Wellington
Kapiti Coast District Paraparaumu 733 48 400 66,03 Wellington
Carterton District Carterton 1 181 7 360 6,23 Wellington
South Wairarapa District Martinborough 2 452 9 190 3,75 Wellington
Upper Hutt City Upper Hutt 542 40 200 74,17 Wellington
Porirua City Porirua 182 51 000 280,22 Wellington
Hutt City Lower Hutt 377 101 600 269,50 Wellington
Wellington City Wellington 289 192 800 667,13 Wellington
  • Folketala er eit estimat for juni 2008.

Sørøya

[endre | endre wikiteksten]
Namn Sete Areal (km2)[1] Folketal Folketettleik (pr km2) Region(ar) Merknader
Tasman District Richmond 9 786 46 500 4,75 Sameint styresmakt
Nelson City Nelson 445 44 700} 100,45 sameint styresmakt
Marlborough District Blenheim 12 484 44 500 3,56 sameint styresmakt
Buller District Westport 7 950 9 950 1,25 West Coast
Grey District Greymouth 3 516 13 650 3,88 West Coast
Westland District Hokitika 11 870 8 760 0,74 West Coast
Kaikoura District Kaikoura 2 050 3 760 1,83 Canterbury
Hurunui District Amberley 8 661 10 850 1,25 Canterbury
Selwyn District Rolleston 6 557 37 500 5,72 Canterbury
Waimakariri District Rangiora 2 216 46 100 20,80 Canterbury
Christchurch City Christchurch 1 610 368 900 * 229,13} Canterbury
Ashburton District Ashburton 6 208 28 700 4,62 Canterbury
Mackenzie District Fairlie 7 442 3 950 0,53 Canterbury
Timaru District Timaru 2 726 43 900 16,10 Canterbury
Waimate District Waimate 3 577 7 450 2,08 Canterbury
Waitaki District Oamaru 7 212 20 700 2,87 Canterbury (59,61%)
Otago (40,39%)
Queenstown-Lakes District Queenstown 9 368 26 400 2,82 Otago
Central Otago District Alexandra 9 966 17 700 1,78 Otago
Dunedin City Dunedin 3 340 122 900 36,80 Otago
Clutha District Balclutha 6 406 17 350 2,71 Otago
Southland District Invercargill 32 605** 29 100 0,89 Southland Omfattar òg Stewart Island/Rakiura (sjå nedanfor) og Solander Islands.
Gore District Gore 1 251 12 250 9,79 Southland
Invercargill City Invercargill 491 51 600 105,09 Southland
  • Folketala er eit estimat for juni 2008.
  • * Totalt for dei samla areala til Christchurch City og Banks Peninsula.
  • **Omfattar òg Stewart Island, som er oppført separat nedanfor.

Stewart Island/Rakiura

[endre | endre wikiteksten]
Namn Sete Areal (km2) Folketal Region
Southland District Invercargill, South Island 1746 402 Southland

Chatham Islands

[endre | endre wikiteksten]

Andre øyer

[endre | endre wikiteksten]

Der er ei rekkje andre øyer styrt spm distrikt (territorial authority) av Ministeriet for lokalstyre (Minister of Local Government). To av dei har «permanent busetjing og/eller permanente bygningar og konstruksjonar». Dei største øyene er opprekna nedanfor med folketal frå folketeljinga i 2001 i parentes:

I tillegg ligg sju av dei ni øygruppene i New Zealand outlying islands utanfor distriktsstyra:

Kart over distrikt på New Zealand. Bydistrikt (Cities) er skrivne med store og utheva bokstavar. Regionane er viste med fargar.

Lokalstyrereformene i 1989

[endre | endre wikiteksten]

I mange tiår fram til lokalstyrereformene i 1989 kunne ein busetnad med meir enn 20 000 menneske få status som city. Grensene til distrikta følgde gjerne utkantane i dei utbygde områda, og det vart gjort liten skilnad mellom det urbane området og og det lokalstyrte distriktet.

Inndelinga av lokalstyrte einingar på New Zealand vart omfattande endra i 1989 då nesten 700 distrikt og særskilde område vart slegne saman for å danna 87 nye lokalstyrte einingar. Talet på regionar vart redusert frå 20 til 13, territorial authorities (city/district councils) frå 200 til 75, og særskilde område frå meir enn 400 til 7[2]. Dei nye by- og landdistrikta vart generelt mykje større, og dei fleste omfatta betydelege område, både urbane og rurale. Mange stader som før var styrte av byråd vart no lagde administrativt under eit distriktsstyre.

Eit resultat av dette var at nemninga city etter kvart vart brukt i to tydingar.

«City» kom i bruk som ei mindre formell nemning i omtale av større urbane område uavhengig av dei lokale grensene. Denne uformelle bruken vert sterkt halden i hevd lokalt. Til dømes held Gisborne fast på å vera den første byen (city) i verda som opplevde det nye milleniet. Gisborne er administrert som eit distrikt, medan statusen som city generelt sett ikkje vert diskutert.

Under det noverande regelverket er det minste folketalet i ein ny by (city) 50 000.

Endringar etter 1989

[endre | endre wikiteksten]

Etter reorganiseringane i 1989 gjennomførte av Lokalstyrekommisjonen (Local Government Commission), har det vore få større reorganiseringar eller endringar av status i lokalstyret. Ufullstendig oversikt:

  • 1991: Invercargill fekk på nytt status som city.
  • 1992: Ved ei endring i lokalstyrelovene vart regionen Nelson-Marlborough Regional Council oppheva. Kaikoura District vart overført til regionen Canterbury, og Nelson City, Tasman og Marlborough distrikt vart unitary authorities.
  • 1995: Chatham Islands County vart oppløyst og rekonstituert, etter ei spesifikk Parlamentslov, som Chatham Islands Territory, med liknande styresett som distrikt, og med somme funksjonar som for regionane[3].
  • 2004: Tauranga vart city att 1. mars.
  • 2006: Banks Peninsula District vart slege saman med Christchurch City som resultat av ei folkeavrøysting i 2005.

Rapportar om gjennomførte reorganisasjonsforslag sidan 1999 er tilgjengelege på Lokalstyrekommisjonen (Local Government Commission) si side (lenkje nedanfor).

2007–2009 Royal Commission on Auckland Governance

[endre | endre wikiteksten]

Den 26. mars 2009 tilrådde Royal Commission on Auckland Governance (Den kongelege kommisjon over styreforma i Auckland) at Rodney, North Shore, Waitakere, Auckland City, Manukau, Papakura, Franklin og Auckland Regional Councils skulle oppløysast, og at heile regionen Auckland skulle bli samanslått til ein «supercity»[4]. Området vil bestå av eit byråd (city council) (med sete for tre maori rådsmedlemmer), i tillegg fire urbane og to rurale lokalstyre:

  • Rodney local council skulle mista Orewa, Dairy Flat, og Whangaparaoa, men få tillagt den attverande delen av det noverande Rodney District. Dei delte områda med tillegg av noverande North Shore City skulle danna eit Waitemata local council.
  • Waitakere local council skulle bestå av den noverande Waitakere City i tillegg til Avondale area.
  • Tamaki Makaurau skulle omfatta Auckland City (utanom det sentrale forretningsstroket) og Otahuhu
  • Manukau local council skulle setjast saman av dei urbane delane av det noverande Manukau City og Papakura District.
  • Hunua local council skulle omfatta heile Franklin District, der mykje no ligg i regionen Waikato, i tillegg til rurale område av det noverande Papakura District og Manukau City.
  • Heile Papakura District skulle delast mellom urbane og rurale lokalstyre.

Framlegget har vore til høyringar, og den noverande regjeringa har i hovudsak gått inn for det, men vil ikkje reservera sete for maori rådsmedlemmer i det første valet, og vil heller ikkje ha lokale utøvande councils i den nye superbyen, men ei rekkje utval med mindre formell mynde. Distriktsvis har framlegget fått blanda mottaking, og opposisjonsleiaren, Philip Bruce Goff frå Arbeidarpartiet, ønskjer ei folkeavrøysting over framlegget[5].

Sjå òg

[endre | endre wikiteksten]

Referansar

[endre | endre wikiteksten]
  1. 1 2 Living Density: Table 1 Arkivert 2007-11-28 ved Wayback Machine., Housing Statistics, Statistics New Zealand. Henta 6. juni 2009. Areala er baserte på grensene i 2001. Sjøar og vatn større enn 15 hektar er ikkje medrekna.
  2. ↑ Local Government Reform in New Zealand Wallis, J.and Dollery, B. (2000) Local Government Reform in New Zealand. Working Paper Series in Economics, No 2000-7,May 2000, ISBN 1-86389-682-1, University of New England School of Economic Studies, Armidale NSW 2351 Australia. Copyright © 2000 by Joe Wallis and Brian Dollery.
  3. ↑ Chatham Islands Council Act 1995 Arkivert 2012-07-12 ved Archive.is, Parliament of New Zealand, 1995, Statute No 041, Commenced: 1 November 1995. Henta 6. juni 2009
  4. ↑ Thompson, Wayne (28. mars 2009). «Super-city tipped to save $113m a year». New Zealand Herald. Henta 7. juni 2009.
  5. ↑ Let Auckland decide on local government changes – pressemelding frå New Zealand Labour Party fredag 24. april 2009

Bakgrunnsstoff

[endre | endre wikiteksten]


Henta frå «https://nn.wikipedia.org/w/index.php?title=Distrikt_på_New_Zealand&oldid=3412570»