Akershus fylke

«Akershus» omdirigerer hit. For festningsanlegget i Oslo, sjå Akershus festning.

Akershus fylke
Adm.senter	Oslo
Areal	4 918 km²
Folkemengd	566 399 (1. januar 2013)
Folketettleik	122,6 /km²
Nettstad	www.akershus.no
Politikk
Fylkesordførar	Nils Aage Jegstad, H (2007—)
Fylkesmann	Valgerd Svarstad Haugland (felles for Oslo og Akershus)
Målform	Nøytral
Folketalsutvikling 1951-2010
Akershus fylke på Commons

Akershus fylke er eitt av 19 fylke i Noreg. Det grensar til Hedmark i nord, Oppland i nord-vest, Buskerud i vest, Oslo i sør-vest og Østfold i sør-aust. I aust grensar fylket til Värmlands län i Sverige.

Akershus er samansett av to åtskilde delar, skilde frå kvarandre av fylket Oslo og av Indre Oslofjord. Mellom dei to fylka Oslo og Buskerud dannar dei to kommunane Asker og Bærum til saman ein eksklave i vest, «Vestregionen», som vanlegvis vert omtala med fellesnemninga Asker og Bærum. Aust og sør for Oslo ligg regionane Romerike og Follo.

Akershus og Oslo

Akershus som fylke er nært knytt til Oslo. Så nær er tilknyttinga at administrasjonen ligg i Oslo. Fylkeskommunen held til i «Galleriet», same bygg som hovudbusstasjonen i Oslo. Gamle Aker herad var ein del av Akershus fylke og omfatta inntil 1. januar 1948 store delar av det noverande Oslo. Aker herad var sokna Ullern, Vestre Aker, Østre Aker og Nordstrand. Vestre Aker strekte seg heilt inn i sentrum av byen, til Studenterlunden. Etter kvart kan store delar av Akershus reknast inn i eit Stor-Oslo.

Historie

Akershus len blei oppretta på 1500-talet og femna attåt det som er Akershus i dag også det som i dag er Hedmark Oppland, Buskerud og Oslo. I 1662 blei Akershus amt oppretta, og i 1685 blei Buskeruds amt skilt ut som eige amt. I 1768 blei Hedmark og Oppland skilt ut til Oplandenes amt, og daverande Christiania blei skilt ut frå Akershus i 1842. 1. januar 1919 fall nemninga amt bort og blei erstatta med nemninga fylke.

Namn og symbol

Namnet på Akershus fylke kjem opphavleg frå Akershus festning. Ordet «Akershus» er samansett av det norrøne ordet akr som tyder åker, og hús i tydinga borg eller kastell.

Våpenet til Akershus fylke synar ein trappegavl i sølv på blå bakgrunn, der trappegavlen er basert på konturen av Akershus festning. Det er teikna av Finn Fagerli og blei fastsett under kongeleg resolusjon 11. desember 1987.

• Fylkesblomen til Akershus er blåveis.
• Fylkessteinen til Akershus er rombeporfyr.

Kommunar

Nr.	Namn	Adm.senter	Folkemengd	Flatevidd km²	Målform	Distrikt
0211	Vestby	Vestby	000000000015139.000000000015 139	134	Bokmål	Follo
0213	Ski	Ski	000000000028937.000000000028 937	166	Nøytral	Follo
0214	Ås	Ås	000000000017337.000000000017 337	103	Nøytral	Follo
0215	Frogn	Drøbak	000000000015127.000000000015 127	86	Bokmål	Follo
0216	Nesodden	Nesoddtangen	000000000017816.000000000017 816	61	Bokmål	Follo
0217	Oppegård	Kolbotn	000000000025479.000000000025 479	37	Bokmål	Follo
0219	Bærum	Sandvika	000000000114390.0000000000114 390	192	Bokmål	Vest
0220	Asker	Asker	000000000056479.000000000056 479	101	Bokmål	Vest
0221	Aurskog-Høland	Bjørkelangen	000000000014867.000000000014 867	962	Bokmål	Nedre Romerike
0226	Sørum	Sørumsand	000000000016064.000000000016 064	207	Nøytral	Nedre Romerike
0227	Fet	Fetsund	000000000010643.000000000010 643	176	Bokmål	Nedre Romerike
0228	Rælingen	Fjerdingby	000000000016151.000000000016 151	72	Nøytral	Nedre Romerike
0229	Enebakk	Kirkebygda	000000000010470.000000000010 470	233	Bokmål	Follo
0230	Lørenskog	Kjenn	000000000033799.000000000033 799	71	Nøytral	Nedre Romerike
0231	Skedsmo	Lillestrøm	000000000049661.000000000049 661	77	Bokmål	Nedre Romerike
0233	Nittedal	Rotnes	000000000021413.000000000021 413	186	Bokmål	Nedre Romerike
0234	Gjerdrum	Ask	000000000006168.00000000006 168	83	Bokmål	Øvre Romerike
0235	Ullensaker	Jessheim	000000000031003.000000000031 003	252	Bokmål	Øvre Romerike
0236	Nes	Årnes	000000000019447.000000000019 447	637	Bokmål	Øvre Romerike
0237	Eidsvoll	Eidsvoll	000000000021606.000000000021 606	457	Bokmål	Øvre Romerike
0238	Nannestad	Teigebyen	000000000011374.000000000011 374	341	Bokmål	Øvre Romerike
0239	Hurdal	Torget i Hurdal	000000000002663.00000000002 663	285	Bokmål	Øvre Romerike
Totalt	Akershus	Oslo	000000000566399.0000000000566 399	000000000004918.00000000004 918	Nøytral	Akershus

Tettstader

Det er fire byar i fylket, Drøbak, Lillestrøm, Ski og Sandvika. Både Lillestrøm og Sandvika høyrer med til tettstaden Oslo.

Klima

Akershus har eit kontinentalklima, men Mjøsa og Oslofjorden dempar og forseinkar vinterkulda i nærliggande område. Middeltemperaturen for januar varierer frå kring -4 °C nær Oslofjorden til kring -8 °C dei skjerma nordlege områda. Juli er den varmaste månaden med ein middeltemperatur på 15-17 °C, høgast i låglandet kring Oslofjorden, som er den høgaste middeltemperaturen i heile landet.

Dei lågtliggande områda får under 700 mm nedbør i året, medan dei høgaste åsane kan få opp mot 1200 mm. Mars er den tørraste månaden med 30-40 mm, medan august gjerne er den våtaste månaden med over 100 mm fleire stader.

Mjøsa, Vorma og Oslofjorden er av dei mange fuktkjeldene i fylket som gjer at det vert relativt mykje tåke. Mest tåke er det om hausten og tidleg på vinteren og årsmiddelet i låglandet er 3-6 %.

Kjelder

• Store norske leksikon, snl.no, «Akershus – klima»

Bakgrunnsstoff

• Akershus fylkeskommune
• Akershus kulturnett
• Fylkesmannen i Oslo og Akershus

Commons har multimedia som gjeld: Akershus fylke