Akershus fylke

Frå Wikipedia – det frie oppslagsverket
Gå til: navigering, søk
«Akershus» omdirigerer hit. For festningsanlegget i Oslo, sjå Akershus festning.
Akershus fylke
Våpen Kart
Adm.senter Oslo
Areal 4 918 km²
Folkemengd 566 399 (1. januar 2013)
Folketettleik 122,6 /km²
Nettstad www.akershus.no
Politikk
Fylkesordførar Nils Aage Jegstad, H (2007—)
Fylkesmann Valgerd Svarstad Haugland
(felles for Oslo og Akershus)
Målform Nøytral
Folketalsutvikling 1951-2010[1]
Befolkningsutvikling Akershus fylke.svg
Akershus fylke på Commons

Akershus fylke er eitt av 19 fylke i Noreg. Det grensar til Hedmark i nord, Oppland i nord-vest, Buskerud i vest, Oslo i sør-vest og Østfold i sør-aust. I aust grensar fylket til Värmlands län i Sverige.

Akershus er samansett av to åtskilde delar, skilde frå kvarandre av fylket Oslo og av Indre Oslofjord. Mellom dei to fylka Oslo og Buskerud dannar dei to kommunane Asker og Bærum til saman ein eksklave i vest, «Vestregionen», som vanlegvis vert omtala med fellesnemninga Asker og Bærum. Aust og sør for Oslo ligg regionane Romerike og Follo.

Akershus og Oslo[endre | endre wikiteksten]

Akershus som fylke er nært knytt til Oslo. Så nær er tilknyttinga at administrasjonen ligg i Oslo. Fylkeskommunen held til i «Galleriet», same bygg som hovudbusstasjonen i Oslo. Gamle Aker herad var ein del av Akershus fylke og omfatta inntil 1. januar 1948 store delar av det noverande Oslo. Aker herad var sokna Ullern, Vestre Aker, Østre Aker og Nordstrand. Vestre Aker strekte seg heilt inn i sentrum av byen, til Studenterlunden. Etter kvart kan store delar av Akershus reknast inn i eit Stor-Oslo.

Historie[endre | endre wikiteksten]

Akershus len blei oppretta på 1500-talet og femna attåt det som er Akershus i dag også det som i dag er Hedmark Oppland, Buskerud og Oslo. I 1662 blei Akershus amt oppretta, og i 1685 blei Buskeruds amt skilt ut som eige amt. I 1768 blei Hedmark og Oppland skilt ut til Oplandenes amt, og daverande Christiania blei skilt ut frå Akershus i 1842. 1. januar 1919 fall nemninga amt bort og blei erstatta med nemninga fylke.

Namn og symbol[endre | endre wikiteksten]

Namnet på Akershus fylke kjem opphavleg frå Akershus festning. Ordet «Akershus» er samansett av det norrøne ordet akr som tyder åker, og hús i tydinga borg eller kastell.

Våpenet til Akershus fylke synar ein trappegavl i sølv på blå bakgrunn, der trappegavlen er basert på konturen av Akershus festning. Det er teikna av Finn Fagerli og blei fastsett under kongeleg resolusjon 11. desember 1987.[2]

Kommunar[endre | endre wikiteksten]

Nr. Namn Adm.senter Folkemengd Flatevidd km² Målform Distrikt
0211 Vestby kommune Vestby Vestby 000000000015605.000000000015 605 134 Bokmål Follo
0213 Ski kommune Ski Ski 000000000029307.000000000029 307 166 Nøytral Follo
0214 Ås kommune Ås Ås 000000000017568.000000000017 568 103 Nøytral Follo
0215 Frogn kommune Frogn Drøbak 000000000015469.000000000015 469 86 Bokmål Follo
0216 Nesodden kommune Nesodden Nesoddtangen 000000000017998.000000000017 998 61 Bokmål Follo
0217 Oppegård kommune Oppegård Kolbotn 000000000025963.000000000025 963 37 Bokmål Follo
0219 Bærum kommune Bærum Sandvika 000000000116677.0000000000116 677 192 Bokmål Vest
0220 Asker kommune Asker Asker 000000000057418.000000000057 418 101 Bokmål Vest
0221 Aurskog-Høland kommune Aurskog-Høland Bjørkelangen 000000000015260.000000000015 260 962 Bokmål Nedre Romerike
0226 Sørum kommune Sørum Sørumsand 000000000016363.000000000016 363 207 Nøytral Nedre Romerike
0227 Fet kommune Fet Fetsund 000000000010810.000000000010 810 176 Bokmål Nedre Romerike
0228 Rælingen kommune Rælingen Fjerdingby 000000000016420.000000000016 420 72 Nøytral Nedre Romerike
0229 Enebakk kommune Enebakk Kirkebygda 000000000010560.000000000010 560 233 Bokmål Follo
0230 Lørenskog kommune Lørenskog Kjenn 000000000034320.000000000034 320 71 Nøytral Nedre Romerike
0231 Skedsmo kommune Skedsmo Lillestrøm 000000000050532.000000000050 532 77 Bokmål Nedre Romerike
0233 Nittedal kommune Nittedal Rotnes 000000000021971.000000000021 971 186 Bokmål Nedre Romerike
0234 Gjerdrum kommune Gjerdrum Ask 000000000006264.00000000006 264 83 Bokmål Øvre Romerike
0235 Ullensaker kommune Ullensaker Jessheim 000000000031743.000000000031 743 252 Bokmål Øvre Romerike
0236 Nes kommune Nes Årnes 000000000019819.000000000019 819 637 Bokmål Øvre Romerike
0237 Eidsvoll kommune Eidsvoll Eidsvoll 000000000022142.000000000022 142 457 Bokmål Øvre Romerike
0238 Nannestad kommune Nannestad Teigebyen 000000000011505.000000000011 505 341 Bokmål Øvre Romerike
0239 Hurdal kommune Hurdal Torget i Hurdal 000000000002685.00000000002 685 285 Bokmål Øvre Romerike
Totalt Akershus fylke Akershus Oslo 000000000566399.0000000000566 399 000000000004918.00000000004 918 Nøytral Akershus

Tettstader[endre | endre wikiteksten]

Det er fire byar i fylket, Drøbak, Lillestrøm, Ski og Sandvika. Både Lillestrøm og Sandvika høyrer med til tettstaden Oslo.

Klima[endre | endre wikiteksten]

Akershus har eit kontinentalklima, men Mjøsa og Oslofjorden dempar og forseinkar vinterkulda i nærliggande område. Middeltemperaturen for januar varierer frå kring -4 °C nær Oslofjorden til kring -8 °C dei skjerma nordlege områda. Juli er den varmaste månaden med ein middeltemperatur på 15-17 °C, høgast i låglandet kring Oslofjorden, som er den høgaste middeltemperaturen i heile landet.

Dei lågtliggande områda får under 700 mm nedbør i året, medan dei høgaste åsane kan få opp mot 1200 mm. Mars er den tørraste månaden med 30-40 mm, medan august gjerne er den våtaste månaden med over 100 mm fleire stader.

Mjøsa, Vorma og Oslofjorden er av dei mange fuktkjeldene i fylket som gjer at det vert relativt mykje tåke. Mest tåke er det om hausten og tidleg på vinteren og årsmiddelet i låglandet er 3-6 %.

Kjelder[endre | endre wikiteksten]

Referansar[endre | endre wikiteksten]

  1. Vertikale strekar markerer grenseendringar. Kjelde: SSB
  2. Akershus fylkeskommune - Fylkesvåpenet. Vitja 1. januar 2010.
  3. Akershus fylkeskommune - Fylkesblomst. Vitja 1. januar 2010.
  4. Akershus fylkeskommune - Fylkesstein. Vitja 1. januar 2010.

Bakgrunnsstoff[endre | endre wikiteksten]

Commons-logo.svg Commons har multimedia som gjeld: Akershus fylke