Møre og Romsdal fylke

Frå Wikipedia – det frie oppslagsverket
(Omdirigert frå Møre og Romsdal)
Gå til: navigering, søk
Møre og Romsdal fylke
fylke
fylkesvåpen
Land Flag of Norway.svg Noreg
Adm.senter Molde
Areal 15 114 km²
 - land 14 614 km²
 - vatn 500 km²
Folketal 266 274 (1. januar 2017)
Folketettleik 18 / km²
Målform nynorsk
Fylkesmann Lodve Solholm
Fylkesordførar Jon Aasen (Ap)
Fylkesnummer 15
Norway Counties Møre og Romsdal Position.svg
Wikimedia Commons: Møre og Romsdal
Nettstad: www.mrfylke.no

Møre og Romsdal fylke er eit fylke i Noreg. Det grensar i aust og nordaust til Trøndelag fylke, i søraust til Oppland fylke, i sør til Sogn og Fjordane fylke og i nordvest ut mot norskehavet.

Historisk har Møre og Romsdal vore delt inn i tre fogderi: Sunnmøre, Romsdal og Nordmøre. Desse tre landskapa vert i dag nytta som ei vanleg inndeling av fylket, og kvar av dei har eit større bysentrum; Ålesund, Molde og Kristiansund.

Fylkesvåpenet til Møre og Romsdal vart fastsett i 1978. Det synar på blå botn tre gullskip sett frå framsida og symboliserer skipsleia som var den viktigaste ferdselsåra i tidlegare tider. Fylkesblomen til Møre og Romsdal er bergfrue og fylkessteinen er gneis.

Klima[endre | endre wikiteksten]

Vêrlaget i Møre og Romsdal er påverka av havet i nordvest og av høge fjell som skjermar mot sør og aust. Ved kysten blæs det som regel frå ei retning mellom søraust og sørvest om vinteren. Innom fjordane kjem det ofte frålandsvind som vert dirigert av terrenget. Sommarstid blæs det til vanleg frå nordaust ved kysten, oftast i varme periodar med solgangsvind, medan det i dal- og fjordstrøka ofte blæs nordvestleg vind. Ferdande lågtrykk gir kuling, innimellom storm, oftast frå ei retning mellom sørvest og nordvest.

Langs kysten er februar vanlegvis kaldaste månad med middeltemperatur på kring 2 °C. I fjordane er snittet på litt under 0 °C og i indre strøk ned i kring –5 °C. Ved kysten er august varmaste sommarmånad med ein gjennomsnittstemperatur på kring 14 °C, medan det i dalstrøka er juli med eit snitt på kring 15 °C. Høgaste målte temperaturar i fylket er over 25 °C ved kysten, og over 30 °C i dal- og fjordstrøka. Særmerkt for Møre og Romsdal er fønvind med høge temperaturar når søraustlege luftstraumar slår ned frå fjellet. Under slike tilhøve har det i februar vore registrert temperaturar på opptil 19 °C.

Årleg nedbør i fylket generelt varierer innanfor 1000- 2000 mm. Langs kysten og fylkesgrensa i aust har ein derimot nokre mindre soner med lågare middelnedbør med årlege verdiar på kring 750 og 1000 mm. Mesteparten av nedbøren kjem om hausten, ofte som byer i luftstraumar frå mellom nord og vest. Det vert havtåke ved kysten, oftast i sommarhalvåret, medan det er mindre tåke i indre strøk.

Samferdsle[endre | endre wikiteksten]

Landskapet i Møre og Romsdal er ovleg oppskore, der fjordar, sund og fleire øyar har gjort samferdsla vanskeleg. Fylket har likevel eit nokså tett vegnett, særleg i ytre strøk, og har i alt 6322 km med offentlege vegar. Vegane vert bundne saman av eit utstrekt ferjenett. På Sunnmøre er det samband mellom Ålesund og dei folkerike øyane utanfor med me.a. Ålesund lufthamn på Vigra, kalla Vigrasambandet, og Eiksundsambandet som knyter Hareidlandet, Gurskøya og øyane i Herøy til fastlandet. På Nordmøre er Kristiansund knytt til fastlandet gjennom sambandet Krifast.

Frå Ålesund går E 136 om Åndalsnes til Dombås og E 6. Frå Molde er det vegsamband om Sunndalsøra til Oppdal og til E 6 frå Rv. 62 og Rv. 70. Kristiansund har samband om Sunndalsøra til Oppdal frå Rv. 70 og via ferje over Halsafjorden til Trondheim frå Rv. 70. E 39 bind fylket saman frå sørvest til nordaust og knyter til Bergen i sør og Trondheim i nordaust. Åndalsnes er knytt til jernbanenettet gjennom Raumabanen til Dombås. Dei tre største byane har flyplass, Ålesund lufthamn på Vigra, Molde lufthamn på Årø og Kristiansund lufthamn på Kvernberget. På Hovden mellom tettstadene Ørsta og Volda ligg småflyplassen Ørsta/Volda lufthamn. Hurtigruta Bergen–Kirkenes stoppar ved dei tre byane og Torvika i Herøy.

Dei tre største dagsavisene i Møre og Romsdal er Sunnmørsposten i Ålesund, Romsdals Budstikke i Molde og Tidens Krav i Kristiansund. I tillegg har fylket 16 lokalaviser som kjem ut ein til tre gonger i veka. På Sunnmøre kjem 12 lokalaviser ut i tettstadene Ørsta, Volda, Sjøholt, Langevåg, Brattvåg, Ulsteinvik, Fosnavåg, Valldal, Stranda, Sykkylven, Vanylven og Valderøya. 2 lokalaviser kjem ut i Romsdal i Åndalsnes og Vestnes, og 2 på Nordmøre i Sunndal og Smøla. NRK Møre og Romsdal har hovudkontor i Ålesund og lokalkontor i Molde og Kristiansund.

Administrasjon[endre | endre wikiteksten]

Molde er administrerande senter med sete for fylkesmannen og administrasjonen i fylkeskommunen. Møre og Romsdal er samansett av 36 kommunar. Fylket utgjer Møre bispedømme som har 7 prosti og 40 prestegjeld. Det omfattar òg 4 tingrettsdistrikt og 2 politidistrikt med 25 lensmansdistrikt.

Ungdommen i Møre og Romsdal har sitt eige politiske organ, Ungdomspanelet i Møre og Romsdal.

Kommunar[endre | endre wikiteksten]

Nr. Namn Adm.senter Folkemengd Flatevidd km² Målform Distrikt
1502 Molde kommune Molde Molde 000000000026822.000000000026 822 363 nøytral Romsdal
1504 Ålesund kommune Ålesund Ålesund 000000000047199.000000000047 199 98 nøytral Sunnmøre
1505 Kristiansund kommune Kristiansund Kristiansund 000000000024442.000000000024 442 87 nøytral Nordmøre
1511 Vanylven kommune Vanylven Fiskåbygd 000000000003203.00000000003 203 385 nynorsk Sunnmøre
1514 Sande kommune Sande Larsnes 000000000002540.00000000002 540 93 nynorsk Sunnmøre
1515 Herøy kommune Herøy Fosnavåg 000000000008957.00000000008 957 120 nynorsk Sunnmøre
1516 Ulstein kommune Ulstein Ulsteinvik 000000000008457.00000000008 457 97 nynorsk Sunnmøre
1517 Hareid kommune Hareid Hareid 000000000005185.00000000005 185 82 nynorsk Sunnmøre
1519 Volda kommune Volda Volda 000000000009102.00000000009 102 547 nynorsk Sunnmøre
1520 Ørsta kommune Ørsta Ørsta 000000000010744.000000000010 744 805 nynorsk Sunnmøre
1523 Ørskog kommune Ørskog Sjøholt 000000000002296.00000000002 296 132 nynorsk Sunnmøre
1524 Norddal kommune Norddal Valldal 000000000001663.00000000001 663 944 nynorsk Sunnmøre
1525 Stranda kommune Stranda Stranda 000000000004623.00000000004 623 866 nynorsk Sunnmøre
1526 Stordal kommune Stordal Stordal 000000000001005.00000000001 005 247 nynorsk Sunnmøre
1528 Sykkylven kommune Sykkylven Sykkylven 000000000007695.00000000007 695 338 nynorsk Sunnmøre
1529 Skodje kommune Skodje Skodje 000000000004667.00000000004 667 120 nynorsk Sunnmøre
1531 Sula kommune Sula Langevåg 000000000009007.00000000009 007 59 nynorsk Sunnmøre
1532 Giske kommune Giske Valderøya 000000000008176.00000000008 176 40 nynorsk Sunnmøre
1534 Haram kommune Haram Brattvåg 000000000009312.00000000009 312 261 nynorsk Sunnmøre
1535 Vestnes kommune Vestnes Vestnes 000000000006577.00000000006 577 352 nynorsk Romsdal
1539 Rauma kommune Rauma Åndalsnes 000000000007503.00000000007 503 000000000001502.00000000001 502 nøytral Romsdal
1543 Nesset kommune Nesset Eidsvåg 000000000002963.00000000002 963 000000000001046.00000000001 046 nynorsk Romsdal
1545 Midsund kommune Midsund Midsund 000000000002085.00000000002 085 95 nynorsk Romsdal
1546 Sandøy kommune Sandøy Steinshamn 000000000001246.00000000001 246 20 nynorsk Romsdal
1547 Aukra kommune Aukra Aukra 000000000003547.00000000003 547 59 nynorsk Romsdal
1548 Fræna kommune Fræna Elnesvågen 000000000009741.00000000009 741 369 nøytral Romsdal
1551 Eide kommune Eide Eide 000000000003454.00000000003 454 152 bokmål Nordmøre
1554 Averøy kommune Averøy Bruhagen 000000000005856.00000000005 856 176 nøytral Nordmøre
1557 Gjemnes kommune Gjemnes Batnfjordsøra 000000000002611.00000000002 611 382 nøytral Nordmøre
1560 Tingvoll kommune Tingvoll Tingvoll 000000000003109.00000000003 109 337 nøytral Nordmøre
1563 Sunndal kommune Sunndal Sunndalsøra 000000000007126.00000000007 126 000000000001713.00000000001 713 nøytral Nordmøre
1566 Surnadal kommune Surnadal Skei 000000000005986.00000000005 986 000000000001365.00000000001 365 nynorsk Nordmøre
1567 Rindal kommune Rindal Rindal 000000000002026.00000000002 026 632 nøytral Nordmøre
1571 Halsa kommune Halsa Liabø 000000000001599.00000000001 599 301 nøytral Nordmøre
1573 Smøla kommune Smøla Hopen 000000000002160.00000000002 160 282 nøytral Nordmøre
1576 Aure kommune Aure Aure sentrum 000000000003590.00000000003 590 644 nøytral Nordmøre
Totalt Møre og Romsdal våpen.svg Møre og
      Romsdal
Molde 000000000266274.0000000000266 274 000000000015144.000000000015 144 nynorsk Møre og
Romsdal

Kjelder[endre | endre wikiteksten]

Bakgrunnsstoff[endre | endre wikiteksten]