Fylkeskommune

Frå Wikipedia – det frie oppslagsverket
(Omdirigert frå Fylke i Noreg)
Hopp til navigering Hopp til søk
Fylkeskommunane og fylka i Noreg. Det er til saman 11 fylke.

Fylkeskommune er i Noreg nemninga på den folkevalde styresmakta innanfor eit geografisk område som vert kalla fylke. Kvar fylkeskommune er under styring og kontroll av eit fylkesting, som er eit styringsorgan som innbyggjarane i fylket røyster inn for ein fireårsperiode under særskilde fylkestingsval som vert avvikla samstundes med kommunevala. Ein må såleis skilje mellom fylkeskommunen som folkestyrt eining og fylket som ei geografisk avgrensa administrativ eining, ettersom fylkesmannen og hans administrasjon, som har styrings- og kontrolloppgåver i fylket på vegner av regjeringa, ikkje er ein del av fylkeskommunen, men er beinveges underlagt regjeringa.

Fylkeskommunens administrasjon vert utgjort av fylkesting, fylkesutval, fylkesordførar og ein fylkeskommunal administrasjon. Fylkestinget vert altså vald av innbyggjarane i fylket. Før 1975 vart fylkestinget samansett av ordførarane i dei ulike kommunane, eller ein annan av kommunestyrerepresentantane etter val som gjekk føre seg i kommunestyra. I 1977 innførte ein direkte fylkesskatt som skulle dekka utgiftene til eit fylke; tidlegare hadde fylkeskommunen fått pengane sine frå kommunane.

Historikk[endre | endre wikiteksten]

Amta skifta i 1919 namn til fylke. Representantane til Amtsformannskapet (seinare Fylkestinget) vart heilt fram til 1964 valde av og blant representantane i kommunestyra i alle landkommunane i fylket. Ein representant frå kvar kommune vart vald.

Frå 1964 kom også bykommunane med i skipnaden. Kommunane måtte dekkje dei utgiftene Fylkestinget vedtok gjennom repartisjonsskatten. I 1976 gjekk fylkeskommunen over frå å vere sekundærkommune til å bli primærkommune på line med kommunane. Det vart direkte val til Fylkestinget, direkte skatt og eigen administrasjon. Fylkesrådmannsfunksjonen vart skilt ut frå fylkesmannsembetet.

Stortinget vedtok Lov om kommuner og fylkeskommuner i 1961, og frå 1964 velde kommunestyra inn representantar til fylkestinga etter innbyggjartal. Direkte val til fylkesting vart vedteke av Stortinget i 1974. Det vart i 1975 for fyrste gong skipa til direkte val til fylkesting.

Det var semje i Stortinget og forpliktande formuleringar i Soria Moria-erklæringa til den raud-grøne fleirtalsregjeringa om at fylkeskommunane skulle erstattast med folkevalde regionar innan 2010. Dette har likevel ikkje skjedd.

Dagens fylkeskommunar og fylke[endre | endre wikiteksten]

Nummer (ISO 3166-2:NO)[1] Namn Adm. senter Folketal Areal[2] Tal komm. Målform[3] Fylkesordførar Fylkesmann
03  Oslo komm.svg Oslo Oslo 673 469 454,12 1 nøytral Marianne Borgen (SV) Valgerd Svarstad Haugland
11  Rogaland våpen.svg Rogaland Stavanger 473 526 9 377,10 23 nøytral Marianne Chesak (Ap) Lone Merethe Solheim (konst.)
15  Møre og Romsdal våpen.svg Møre og Romsdal Molde 266 856 14 355,62 26 nynorsk Jon Aasen (Ap) Lodve Solholm
18  Nordland våpen.svg Nordland Bodø 243 335 38 154,62 41 nøytral Kari Anne Bøkestad Andreassen (Sp) Tom Cato Karlsen
30 Viken våpen.svg Viken Oslo, Drammen, Sarpsborg 1 234 374 24 592,59 51 Roger Ryberg (Ap) Valgerd Svarstad Haugland
34  Innlandet våpen.svg Innlandet Hamar 370 994 52 072,44 46 Even Aleksander Hagen (Ap) Knut Storberget
38  Vestfold og Telemark våpen.svg Vestfold og Telemark Skia 415 777 17 465,92 23 nøytral Terje Riis-Johansen (Sp) Per Åre Olsen
42  Agder våpen.svg Agder Kristiansand 303 754 16 434,12 25 Arne Thomassen (H) Stein A. Ytterdahl
46  Vestland våpen.svg Vestland Bergen 631 594 33 870,99 43 nynorsk Jon Askeland (Sp) Lars Sponheim
50   Trøndelag

Trööndelage

Steinkjer 458 744 42 201,59 38 nøytral Tore O. Sandvik (Ap) Frank Jenssen
54 Troms og Finnmark

Romsa ja Finnmárku

Tromssa ja Finmarkku

Tromsø 243 925 74 829,68 39 Ivar B. Prestbakmo (Sp) Elisabeth Aspaker

Fylkeskommunar og fylke fram til 2020[endre | endre wikiteksten]

Nummer
(ISO 3166-2:NO)
Namn Adm. senter Folketal[4] Areal[5] Tal komm. Kart Våpen Målform[6] Fylkesordførar Parti Fylkesmann
01 Østfold Sarpsborg 2&0&0 3&503&4182.19&4 182,19 18 Østfold markert med mørk blå på Norgeskartet Østfolds fylkesvåpen bokmål Ole Haabeth Ap Anne Enger
02 Akershus Oslo 2&0&0 3&503&4918.05&4 918,05 22 Akershus markert med mørk blå på Norgeskartet Akershus' fylkesvåpen nøytral Nils Aage Jegstad H Valgerd Svarstad Haugland
03 Oslo Oslo 3&505&693494&693 494 3&502&454.03&454,03 1 Oslo markert med mørk blå på Norgeskartet Oslos kommunevåpen nøytral Fabian Stang[n 1] H Felles med Akershus
04 Hedmark Hamar 2&0&0 3&504&27399.61&27 399,61 22 Hedmark markert med mørk blå på Norgeskartet Hedmarks fylkesvåpen nøytral Arnfinn Nergård Sp Sylvia Brustad (kst.)
05 Oppland Lillehammer 2&0&0 3&504&25189.61&25 189,61 26 Oppland markert med mørk blå på Norgeskartet Opplands fylkesvåpen nøytral Audun Tron Ap Kristin Hille Valla
06 Buskerud Drammen 2&0&0 3&504&14910.76&14 910,76 21 Buskerud markert med mørk blå på Norgeskartet Buskeruds fylkesvåpen nøytral Roger Ryberg Ap Kirsti Kolle Grøndahl
07 Vestfold Tønsberg 2&0&0 3&503&2224.36&2 224,36 14 Vestfold markert med mørk blå på Norgeskartet Vestfolds fylkesvåpen bokmål Per-Eivind Johansen H Erling Lae
08 Telemark Skien 2&0&0 3&504&15299.22&15 299,22 18 Telemark markert med mørk blå på Norgeskartet Telemarks fylkesvåpen nøytral Gunn Marit Helgesen H Kari Nordheim-Larsen
09 Aust-Agder Arendal 2&0&0 3&503&9158.16&9 158,16 15 Aust-Agder markert med mørk blå på Norgeskartet Aust-Agders fylkesvåpen nøytral Laila Øygarden Ap Øystein Djupedal
10 Vest-Agder Kristiansand 2&0&0 3&503&7276.38&7 276,38 15 Vest-Agder markert med mørk blå på Norgeskartet Vest-Agders fylkesvåpen nøytral Thore Westermoen KrF Ann-Kristin Olsen
11 Rogaland Stavanger 3&505&479892&479 892 3&503&9375.91&9 375,91 26 Rogaland markert med mørk blå på Norgeskartet Rogalands fylkesvåpen nøytral Tom Tvedt Ap Harald Thune (kst.)
12 Hordaland Bergen 2&0&0 3&504&15440.03&15 440,03 33 Hordaland markert med mørk blå på Norgeskartet Hordalands fylkesvåpen nynorsk Torill Selsvold Nyborg KrF Lars Sponheim
13 ikkje i bruk[n 2]
14 Sogn og Fjordane Leikanger 2&0&0 3&504&18622.73&18 622,73 26 Sogn og Fjordane markert med mørk blå på Norgeskartet Sogn og Fjordanes fylkesvåpen nynorsk Nils R. Sandal Sp Oddvar Flæte
15 Møre og Romsdal Molde 3&505&265238&265 238 3&504&15113.67&15 113,67 36 Møre og Romsdal markert med mørk blå på Norgeskartet Møre og Romsdals fylkesvåpen nynorsk Olav Bratland H Lodve Solholm
16 Sør-Trøndelag Trondheim 2&0&0 3&504&18855.75&18 855,75 25 Sør-Trøndelag markert med mørk blå på Norgeskartet Sør-Trøndelags fylkesvåpen nøytral Tore O. Sandvik Ap Kåre Gjønnes
17 Nord-Trøndelag Steinkjer 2&0&0 3&504&22414.73&22 414,73 23 Nord-Trøndelag markert med mørk blå på Norgeskartet Nord-Trøndelags fylkesvåpen nøytral Gunnar Viken[n 3] H Inge Ryan
18 Nordland Bodø 3&505&241235&241 235 3&504&38460.31&38 460,31 44 Nordland markert med mørk blå på Norgeskartet Nordlands fylkesvåpen nøytral Mariette Korsrud[n 4] Ap Hill-Marta Solberg
19 Troms Tromsø 2&0&0 3&504&25869.69&25 869,69 24 Troms markert med mørk blå på Norgeskartet Troms' fylkesvåpen nøytral Terje Olsen[n 5] H Svein Ludvigsen
20 Finnmark Vadsø 2&0&0 3&504&48615.91&48 615,91 19 Finnmark markert med mørk blå på Norgeskartet Finnmarks fylkesvåpen nøytral Runar Sjåstad Ap Gunnar Kjønnøy
21 Svalbard
22 Jan Mayen
23 Kontinentalsokkelen

Kjelder[endre | endre wikiteksten]

  1. Parlamentarisk, Stian Berger Røsland er byrådsleder
  2. Bergen blei slått saman med Hordaland i 1972, forsvann nummeret 13 frå fylkesnummerserien.
  3. Parlamentarisk, fylkesrådsleder er Alf Daniel Moen (Ap)
  4. Parlamentarisk, fylkesrådsleder er Odd Eriksen (Ap)
  5. Parlamentarisk, fylkesrådsleder er Pia Svensgaard (Ap)

Sysselmannsembetet er administrativt underlagt Justisdepartementet[7], høyrer ikkje til noko fylke og utgjer heller ikkje eit fylke.

Fylkesnummeret høyrer til Statistisk sentralbyrå, og er ein del av den internasjonale standarden ISO 3166, spesifikt ISO 3166-2.

Fotnotar[endre wikiteksten]

  1. Fylkesnummeret eies av Statistisk sentralbyrå, og er en del av den internasjonale standarden ISO 3166, spesifikt ISO 3166-2:NO.
  2. «Arealstatistikk for Norge». Kartverket (bokmål). 20. desember 2019. Henta 2. januar 2020. 
  3. Lovdata. «Målvedtak i kommunar og fylkeskommunar». Henta 16. januar 2008. 
  4. Statistisk Sentralbyrå (1. januar 2010). «Kvartalsvise befolkningsendringer». 
  5. Statens kartverk (1. januar 2008). «Arealstatistikk for 2006».  Kolonne F: Totalt areal: fastland og øyer: km²
  6. Lovdata. «Målvedtak i kommunar og fylkeskommunar». Henta 16. januar 2008. 
  7. Instruks for sysselmannen på Svalbard, §2

Sjå òg[endre | endre wikiteksten]