Vepsisk

Frå Wikipedia – det frie oppslagsverket
Gå til: navigering, søk
Vepsisk
(vepsä, vepsän kel', vepsän keli)
Klassifisering: uralske språk
austersjøfinske språk
Bruk
Tala i: Russland
Område: Den karelske republikken, Leningrad oblast Vologda oblast
Vepsisktalande i alt: 3 610 (2010)
Rangering: Ikkje blant dei 100 største
Skriftsystem: Kyrillisk, latinsk
Offisiell status
Offisielt språk i: -
Språkkodar
ISO 639-3: vep

Vepsisk er eit språk som høyrer til den austersjøfinske språkgreina av den uralske språkfamilien. Ved folketeljinga i Russland i 2010 vart vepsisk snakka av ca. 3 610 menneske på sør- og austsida av Onega, av eit folketal på 5 940 vepsarar.

Dialektar[endre | endre wikiteksten]

Vepsisk blir delt inn i tre dialektar, nord- midt- og vestvepsisk:

  • nordvepsisk
  • midtvepsisk
    • austleg midtvepsisk
    • Ojatti
    • Šimjärvi-Päžare
    • Suda-joki
    • sørvestleg midtvepsisk
  • sørvepsisk

Karakteristiske drag[endre | endre wikiteksten]

Det er relativt små dialektskilnader, og talarar frå dei ulike dialektområda forstår kvarandre relativt godt. Den dialekten som skil seg mest ut er nordvepsisk. Lyden j i byrjinga av ord er endra til palatal d, t.d. ďäŕv «sjø» (fi. 'järvi') og ďoob «(han/ho) drikk» (fi. 'juo'). Likvidane l, n, r er palatalisert, t.d. poigaĺe «til guten» (fi. 'pojalle'). I nordvepsisk har dei lange vokalane uu og ii halde seg, t.d. puu «tre» og hiiŕ «mus», mens yy har blitt diftongisert til [yu], t.d. püu 'pyy'. I andre dialektar er alle dei høge lange vokalane diftongisert, så vi har puo og hieŕ.

Grammatikk[endre | endre wikiteksten]

Vepsisk har 24 kasus, dvs. ca. 10 fleire enn i dei andre austersjøfinske språka. Dei fleste nye kasusa er oppstått etter grammatikalisering av tidlegare postposisjonar.

Språkhistorie[endre | endre wikiteksten]

Indre språkhistorie[endre | endre wikiteksten]

Samanlikna med dei andre austersjøfinske språka har vepsisk ein relativt konservativ lydhistorie.

Innanfor morfologien har det derimot skjedd ein del nylagingar.

Ytre språkhistorie[endre | endre wikiteksten]

Språka til folkeslaga som vart vurdert som «upålitelege» etter andre verdskrigen mista alle rettane sine i Sovjetunionen. Eitt av desse språka var vepsisk (sannsynlegvis fordi vepsarane (i lag med kolasamane) vart vurdert som for gode vener av finnane). Det vepsiske kyrilliske skriftspråket vart dermed ikkje tatt i bruk att etter krigen.

Litteratur[endre | endre wikiteksten]

Vepsiskspråkleg litteratur[endre | endre wikiteksten]

Språkvitskapleg litteratur[endre | endre wikiteksten]

Bakgrunnsstoff[endre | endre wikiteksten]


Austersjøfinske språk
estisk | finsk | ingrisk | karelsk | kvensk | livisk |
livvisk | meänkieli | vepsisk | votisk | sørestisk
Spire Denne språkartikkelen som har med Russland å gjere er ei spire. Du kan hjelpe Nynorsk Wikipedia gjennom å utvide han.