Havnebanen

Frå Wikipedia – det frie oppslagsverket
Gå til: navigering, søk
Havnebanen
Havnebanen past Akershus Festning.jpeg
Havnebanen under Akershus festning.
Foto: Anders Beer Wilse (1935)
Info
Type Jernbane
System 1435 mm normalspor
Status Nedlagt
Tal på stasjonar 2
Drift
Opna 13. november 1907
Nedlagt 1983
Type trafikk Godstrafikk
Teknisk
Lengde 2,2
Planovergangar 3
Tunnelane etter hamnebanen framfor Akershus festning fotografert i 2006.

Havnebanen i Oslo var ein 2,2 km lang, einspora og ikkje elektrifisert jernbane mellom godsstasjonen for Oslo Østbanestasjon og godsstasjonen for Oslo Vestbanestasjon.

Banen vart opna 13. november 1907, og var det einaste jarnbanesambandet mellom dei to stasjonane. Vestbanestasjonen var den opphavlege endestasjonen for Drammenbanen fram til Oslotunnelen vart bygd, stasjonen vart lagt ned, og Drammensbanen på strekninga frå Skøyen i retning av stasjonen vart omgjort til Skøyen–Filipstadlinja, med godslinje til kaiene på Filipstad, og oppstallings- og vedlikehaldsområde for lokaltog på mellom anna det gamle godsstasjonsarealet.

Havnebanen var hovudsakleg ein bane for kipptog, godstog i rute mellom dei to godsstasjonane og vart berre sporadisk nytta til persontransport. Desse toga vart kalla «østbanekippen» eller «vestbanekippen», etter som. Godstoga vart i mange år ført fram av små damplokomotiv, skiftelokomotiv, seinare med disellokomotiv av type Di 2. Toget gjekk under namnet «maleren» på grunn av larmen frå diesellokomotivet.

Då Oslotunnelen opna i 1980 og godstoga tok til å nytte denne tunnelen, vart hamnebanen til lita nytte og lagt ned same året. Mesteparten av sporet vart fjerna i 1983.

Banen, som gjekk attmed bryggene kring Akershus festning og over Rådhusplassen i Oslo på sin veg mellom dei to godsstasjonane, var lenge det einaste jernbanesambandet mellom det vestlege og det austlege jernbanenettet i Noreg, dersom ein ser vekk frå linja frå Hokksund over Hønefoss til Roa på Gjøvikbanen som opna i 1909.

Kipptoga over Havnebanen var eit kjent innslag i bybildet, ettersom toget blokkerte biltrafikken idet det passerte Rådhusplassen. Der toga kryssa og blokkerte all biltrafikk på den tidlegare så sterkt trafikkerte Rådhusplassen, og elles kryssa gater, skulle det gå ein mann med raudt flagg framfor lokomotivet for å varsle bilistane og stogge trafikken, samstundes som lokomotivføraren skulle varsle trafikantane med ei klokke på lokomotivet.

Godstoget over Rådhusplassen vart nytta i handlinga i to Olsenbanden-filmar.

No er delar av traseen forbi festningsmurane gjort om til park, der òg minnesmerket for jødane som vart deportert under andre verdskrig er plassert.

Kart frå 1936 over Havnebanen og bryggene i Oslo

.

Linjekart[endre | endre wikiteksten]

Teiknforklaring
BSicon .svgBSicon LSTR.svg Skøyen-Filipstadlinja, opphavleg Drammenbanen
BSicon .svgBSicon BS2+l.svgBSicon BS2+r.svg endepunkt frå 1935
BSicon .svgBSicon KDSTxe.svgBSicon STR.svg Filipstadkaia
BSicon .svgBSicon exBUE.svgBSicon KDSTxe.svg Filipstad
BSicon exKDSTa.svgBSicon exSTR.svgBSicon exSTR.svg Akers mekaniske verksted, Tjuvholmen
BSicon exBS2l.svgBSicon exBS2r.svgBSicon exSTR.svg
BSicon .svgBSicon exSTR.svgBSicon exBS2+l.svgBSicon exBS2+r.svg 2,20 km endepunkt til 1935
BSicon .svgBSicon exSTR.svgBSicon exBUE.svgBSicon exSTR.svg sporet gjekk i offentlege gater
BSicon .svgBSicon exBS2l.svgBSicon exBS2r.svgBSicon exKDSTe.svg Oslo V
BSicon exTUNNEL2.svg
BSicon exDST.svg Festningen
BSicon exTUNNEL2.svg
BSicon exDST.svg 1,50 km Vippetangen (1907)
BSicon exABZrf.svg sidespor til Langkaia og Tollbukaia
BSicon exDST.svg Havnelageret
BSicon .svgBSicon exSTR.svgBSicon KBHFa.svg Oslo Ø
BSicon .svgBSicon exBUE.svgBSicon STR.svg
BSicon .svgBSicon eBS2l.svgBSicon BS2r.svg 0,00 km endepunkt til 1967
BSicon .svgBSicon BS2+l.svgBSicon BS2+r.svg til Østfoldbanen
BSicon .svgBSicon DST.svgBSicon LSTR.svg Loenga endepunkt frå 1967
Text document with red question mark.svg Denne artikkelen manglar kjelder eller referansar. Hjelp Wikipedia med å finna truverdige kjelder!