Tinnosbanen

Frå Wikipedia – det frie oppslagsverket
Gå til: navigering, søk
Tinnosbanen
MF-Storegut Tinnoset 2004 SRS.jpg
MF «Storegut» ved Tinnoset.
Info
Type Industribane/sidebane
Status Tinnoset–Notodden utan regulær trafikk
Notodden–Hjuksebø i drift
Utgangsstasjon Tinnoset
Endestasjon Hjuksebø
Drift
Opna 9. august 1909 og 17. desember 1917
Elektrifisert 11. juli 1911 og 7. mai 1936
Eigar Jernbaneverket
Type trafikk Persontrafikk linje 52
Notodden–Hjuksebø
Teknisk
Sporvidde normalspor
Lengde 49 km
Største stigning ø 27 ‰ (Svelgfossjuvet[1])
maks 87 ‰ (km 164,41 ved Årlifoss)
Tunnelar 9

Tinnosbanen er frå 2008 Jernbaneverket si nemning på jernbanestrekninga mellom Tinnoset og Hjuksebø. Før 2008 var Tinnosbanen berre den 30,0 km lange strekninga mellom Notodden og Tinnoset, medan heile strekninga frå Tinnoset til Hjuksebø var ein del av Bratsbergbanen. Strekninga mellom Notodden og Hjuksebø blir betent av NSBs linje 52. Strekninga mellom Nesodden og Tinnoset er freda av Riksantikvaren.[2]

Historikk[endre | endre wikiteksten]

Tinnosbanen, som opphavleg gjekk frå Notodden brygge ved Heddalsvatnet, vart bygd som privatbane av Norsk Transportaktieselskap. Den vart bygd som delstrekning for å transportere kunstgjødsel frå Norsk Hydro sin fabrikk på Rjukan til hamna i Skien. Første tog kjørte frå Notodden til Tinnoset 18. februar 1909, banen vart offisielt opna 9. august same år.

Banen vart ferdig elektrifisert 11. juli 1911 og er Norges første elektrifiserte normalspora jernbane. Den opphavlege transportkjeda var:

I 1917 vart Bratsbergbanen opna mellom Notodden og Borgestad, og erstatta lektertrafikken mellom Skien og Notodden. Notodden nye stasjon, som vart bygd i 1917, vart ikkje tatt i bruk før den nye jernbanestrekninga vart opna.

Frå 1. juli 1920 til 1. juli 1955 tilhøyrte denne strekninga (saman med strekninga Notodden-Porsgrunn) statsbaneselskapet Tinnoset-Porsgrunnbanen (banemerke T.P.B.). Frå 1. juli 1955 vart heile strekninga ein rein statsbane. Den 1. januar 1991 vart persontrafikken lagt ned på strekninga, og 5. juli same år godstrafikken etter at kunstgjødselproduksjonen på Rjukan hadde blitt nedlagt.

Jenbaneverket har tatt til å oppgradere Tinnosbanen mellom Tinnoset og Notodden slik at linja skal bli køyrbar.[3] Dette skjer på bakgrunn av at Riksantikvaren 17. juni 2008 tilrådde at anlegga Rjukan – Notodden blir tatt opp i den tentative lista for UNESCOs verdsarvliste.[4]

Linjekart[endre | endre wikiteksten]

Tinnoset stasjon.
Lisleherad stasjon.
Foto: Trond Strandsberg (2007)
Hjuksebø stasjon under bygging.
Foto: Anders Beer Wilse (1916)
Sam Eyde talar på Notodden stasjon ved opninga av banen.
Teiknforklaring
V Vis vegar H historikk
BSicon exTRAJEKT.svg frå MælRjukanbanen
BSicon exBUE.svg Tinnoset
BSicon KDSTxa.svg km 175,12 Tinnoset S 9.8.1909 194 moh.
BSicon BUE.svg 37 Gransheradvegen
BSicon BST.svg km 170,45 Gransherad sidespor S 9.8.1909 187 moh.
BSicon eHST.svg km 167,39 Rugholt hp 9.6.1947
BSicon WBRÜCKE.svg km 166,06 Gaupesprang (Tinnelva, 54 m)
BSicon BUE.svg Liengrenda
BSicon eHST.svg km 164,09 Årlifoss hp 15.3.1913 157,3 moh.
BSicon eABZrg.svg km 163,62 SKK sidespor
BSicon TUNNEL2.svg km 162,81 Kleivdal 23m
BSicon BUE.svg Fv601
BSicon TUNNEL1.svg km 159,64 Grønvollfoss N (194 m)
BSicon TUNNEL2.svg km 159,33 Grønvollfoss S (47 m)
BSicon eABZrg.svg km 158,99 SKK sidespor
BSicon BST.svg km 158,70 Grønvollfoss sidespor Sp 9.8.1909 (flytta 7.3.1933) 137 moh.
BSicon BUE.svg Fv601
BSicon eHST.svg km 155,67 Storemo hp 6.12.1945
BSicon WBRÜCKE.svg km 155,18 Stormobrua (Tinnelva, 67 m)
BSicon eHST.svg km 152,47 Håve hp 20.12.1951
BSicon WBRÜCKE.svg Dårstulåa (ca. 20 m)
BSicon eBHF.svg km 151,02 Lisleherad S 9.8.1909 134 moh.
BSicon TUNNEL1.svg km 149,94 Kirkedalen tunnel 248m
BSicon .svgBSicon .svgBSicon STR.svg
BSicon .svgBSicon c.svgBSicon d.svgBSicon WASSER.svg
Svelgfossjuvet
BSicon ABZlf.svg km 148,55 industrispor Isola AS
BSicon BUE.svg Lienfossvegen
BSicon eHST.svg km 147,25 Lienvegen hp 21.1.1957
BSicon BUE.svg Lienvegen
BSicon TUNNEL1.svg km 145,89 Notodden nordre tunnel 235m (oppr. 240m)
BSicon DST.svg km 145,72 Notodden nye stasjon S 15.12.1917 34 moh.
BSicon KBHFl.svgBSicon eABZq+l.svgBSicon ABZgxr+r.svgBSicon .svgBSicon .svg Notodden kollektivterminal (2004)
BSicon .svgBSicon KBHFl.svgBSicon ABZlg.svgBSicon .svgBSicon .svg Notodden kollektivterminal (2004)
BSicon exKBHFe.svgBSicon STR.svgBSicon .svg km 145,72 Notodden gamle stasjon (S 9.8.1908, nedl. 15.12.1917)
BSicon TUNNEL2.svg Notodden søndre (155 m)
BSicon TUNNEL2.svg Gjestrud (51 m)
BSicon eHST.svg km 141,57 Tinnegrend (1918 - 2004)
BSicon SKRZ-Eo.svg 360 Tinnegrend (34 m)
BSicon eHST.svg km 139,85 Tveitan (1939 - 2004)
BSicon TUNNEL2.svg Skogen (116 m)
BSicon WBRÜCKE.svg Hjukseelva (164 m)
BSicon TUNNEL2.svg Hjukse (100 m)
BSicon HST.svg km 138,53 Trykkerud (1939 - 2004, 2008 -)
BSicon d.svgBSicon ABZrg.svgBSicon dLSTRq.svg Sørlandsbanen frå Kongsberg
BSicon DST.svg km 136,24 Hjuksebø (persontrafikk 1917 - 2004) 156,7 moh.
BSicon LSTR.svg til Nordagutu

Kjelder[endre | endre wikiteksten]

Referansar[endre | endre wikiteksten]

Bakgrunnsstoff[endre | endre wikiteksten]