Max Born

Frå Wikipedia – det frie oppslagsverket
Gå til: navigering, søk
Max Born
Max Born.jpg
Max Born (1882-1970)
Fødd 11. desember 1882
Breslau i Det tyske keisarriket
Død 5. januar 1970 (87 år)
Göttingen i Vest-Tyskland
Bustad Göttingen i Vest-Tyskland
Statsborgarskap Tysk
Britisk
Nasjonalitet Tysk
Institusjonar Universitetet i Frankfurt am Main
University of Göttingen
University of Edinburgh
Alma mater Universitetet i Göttingen
Doktorgradsrettleiar Carl Runge
Doktorgradsstudentar J. Robert Oppenheimer
Maria Goeppert-Mayer
Utmerkingar Nobelprisen i fysikk (1954)

Max Born (11. desember 18825. januar 1970 ) var ein tysk matematikar og fysikar. Han fekk Nobelprisen i fysikk i 1954.

Max Born studerte matematikk under David Hilbert og tok doktorgraden i 1906 i Göttingen. Han vart ekstraordinær professor i teoretisk fysikk i Berlin, der han samarbeidde med Max Planck i Albert Einstein og Walther Nernst.

Frå 1921 til 1933 var han professor i Göttingen. Her utvikla han saman med Wolfgang Pauli i Werner Heisenberg og Pascual Jordan store delar av den moderne kvantemekanikk. Til dei viktigaste resultatat høyrer den såkalla Born-Oppenheimer-approksimeringa, som i 1928 førte til orbitalmodellen.

I 1933 vart Max Born på grunn av den jødiske herkomsten sin og til kona si fråteken professoratet sitt og han emigrerte til Edinburgh der han arbeidde som dosent, fram til han i 1954, same år som han fekk Nobelprisen, vendte tilbake til heimlandet der han virka til han døydde.

Ved sidan av det vitskaplege arbeidet sitt dreiv han med filosofiske og politiske tema. Han argumenterte bl.a. mot atomopprustning.

To gymnasium er kalla opp etter han , i Germering ved München og i Backnang ved Stuttgart. Det same er Max-Born-Institut i Berlin.

Barnebarnet hans songarinna Olivia Newton-John.

Prisar (utval)[endre | endre wikiteksten]

Utvalte verk[endre | endre wikiteksten]

  • Dynamik der Kristallgitter (1915)
  • Die Relativitätstheorie Einsteins (1920)
  • Vorlesungen über Atommechanik (1925)
  • Experiment und Theorie in der Physik
  • Der Luxus des Gewissens (medforfattar) (1969)
  • Optik : ein Lehrbuch der elektromagnetischen Lichttheorie (1933)
  • Principles of Optics (med Emil Wolf) (1959)
  • Physik im Wandel meiner Zeit
  • Von der Verantwortung des Naturwissenschaftlers

Litteratur[endre | endre wikiteksten]

  • Nancy Thorndike Greenspan: Max Born - Baumeister der Quantenwelt. Eine Biographie. 2005. Spektrum Akademischer Verlag. ISBN 3-8274-1640-X

Kjelder[endre | endre wikiteksten]

Bakgrunnsstoff[endre | endre wikiteksten]

Commons-logo.svg Commons har multimedia som gjeld: Max Born